Văn hoá Hàn Quốc: Vì sao người Hàn thích ăn đồ sống?

Khám phá văn hoá ăn đồ sống độc đáo của người Hàn: từ triết lý “ăn tươi là ăn ngon nhất” đến tinh thần dũng cảm trong từng món ăn như san-nakji, yukhoe.

Khi nhắc đến ẩm thực Hàn Quốc, phần lớn mọi người thường nghĩ đến những món cay nóng như kimchi, tokbokki, canh kimchi chua cay hay thịt nướng thơm lừng trên bàn đá. Thế nhưng, đằng sau nền ẩm thực đầy sắc đỏ ấy lại tồn tại một thế giới hoàn toàn đối lập - văn hoá ăn đồ sống, tinh tế, nguyên bản và giàu triết lý. Từ cá sống, bạch tuộc sống đến thịt bò sống, thậm chí là gan bò tươi, người Hàn đã biến những nguyên liệu thô sơ nhất thành biểu tượng văn hoá thể hiện cách họ nhìn nhận về tự nhiên, sức sống và sự thuần khiết.

1. “Ăn tươi là ăn ngon nhất” - Triết lý gốc rễ của văn hoá ẩm thực Hàn

Từ xa xưa, người Hàn đã có quan niệm rằng “ăn tươi chính là ăn đúng vị của thiên nhiên”. Trong suy nghĩ của họ, hương vị nguyên bản nhất của thực phẩm không nằm ở cách nấu nướng cầu kỳ, mà ở độ tươi sống, thứ chưa bị ngọn lửa làm biến đổi. Ăn đồ sống không đơn thuần là một sở thích, mà là cách “ăn năng lượng sống”, hấp thu “khí” (기, gi) – tinh hoa tồn tại trong từng sinh vật.

Theo triết lý phương Đông, mọi vật trong tự nhiên đều mang năng lượng riêng. Khi ăn một con cá vừa bắt lên, hay lát thịt bò chưa qua nấu chín, con người đang tiếp nhận phần năng lượng ấy một cách trọn vẹn. Bởi vậy, ăn sống với người Hàn không chỉ là để thưởng thức vị ngon, mà còn là hành động hòa hợp với tự nhiên, giữ nguyên dòng sinh khí của vạn vật.

2. Vị trí địa lý - Ba mặt giáp biển, nguồn hải sản phong phú

Một yếu tố quan trọng giúp hình thành thói quen ăn đồ sống của người Hàn chính là địa lý. Hàn Quốc là quốc gia nằm trên bán đảo, được bao bọc bởi ba mặt biển: Hoàng Hải, biển Nhật Bản và biển Hoa Đông. Nhờ đó, họ sở hữu nguồn hải sản tươi sống dồi dào quanh năm.

Từ thuở xưa, người dân ven biển Hàn Quốc đã có thói quen ăn hải sản ngay khi vừa đánh bắt, không qua chế biến. Họ tin rằng cá tươi vừa vớt khỏi nước là lúc thịt chắc, ngọt và giàu dinh dưỡng nhất. Dần dần, thói quen ấy trở thành nét văn hoá đặc trưng lan rộng khắp đất nước.

Ngày nay, chỉ cần ghé các chợ hải sản nổi tiếng như Jagalchi (Busan) hay Noryangjin (Seoul), du khách sẽ bắt gặp vô số quán 횟집 (hoejip) - nhà hàng chuyên phục vụ món cá sống (hoe). Khác với sashimi của Nhật Bản, cá sống kiểu Hàn được cắt lát dày hơn, ăn kèm tương ớt gochujang, tỏi, ớt xanh và rau sống, tạo nên hương vị đậm đà, mạnh mẽ và rất “Hàn”.

3. Yukhoe - biểu tượng của sự thuần khiết trong món thịt sống

Không chỉ dừng lại ở hải sản, người Hàn còn có một món đặc sắc khác là yukhoe (육회) - thịt bò sống trộn với trứng gà sống. Món ăn này từng là đặc sản trong cung đình triều đại Joseon, dành cho giới quý tộc.

Thịt bò được chọn từ phần tươi ngon nhất, thường là thăn hoặc mông, sau đó thái sợi mảnh, ướp với dầu mè, tỏi, tiêu, nước tương và một lòng đỏ trứng gà sống đặt lên trên. Khi ăn, thực khách trộn đều, cảm nhận vị béo của trứng, vị ngọt của thịt và mùi thơm đặc trưng của dầu mè.

Đằng sau món ăn tưởng như đơn giản ấy là một triết lý sâu sắc: giữ nguyên bản chất của thực phẩm. Người Hàn tin rằng khi nấu chín, “khí” của thịt sẽ mất đi, còn ăn sống sẽ giúp cơ thể hấp thu năng lượng tự nhiên nhất. Bởi vậy, yukhoe không chỉ là món ăn, mà còn là nghi thức tôn trọng sự sống và tinh khiết của nguyên liệu.

4. Khí hậu lạnh - yếu tố tự nhiên giúp bảo quản thực phẩm sống

Khác với những quốc gia nhiệt đới, Hàn Quốc có mùa đông dài và khắc nghiệt. Trước khi có tủ lạnh, người dân tận dụng khí hậu lạnh tự nhiên để bảo quản thực phẩm sống. Thịt và cá được cất giữ trong hầm lạnh hoặc tuyết, giữ nguyên độ tươi trong thời gian dài.

Nhờ điều kiện ấy, việc ăn đồ sống trở nên an toàn hơn, ít nguy cơ hư hỏng, và dần trở thành tập quán quen thuộc. Thậm chí, người Hàn còn có các món ăn sống đặc trưng theo mùa, như san-nakji (bạch tuộc sống) vào mùa xuân hay hoe-deopbap (cơm trộn cá sống) vào mùa hè khi cơ thể cần món thanh mát, dễ tiêu.

5. Từ “sợ hãi” đến “thú vui” - ăn đồ sống như một thử thách bản lĩnh

Nếu từng xem video người Hàn ăn bạch tuộc còn ngọ nguậy, bạn sẽ hiểu rằng với họ, đó không phải hành động ghê rợn mà là nghi thức thể hiện dũng khí. San-nakji - bạch tuộc sống vừa được cắt nhỏ, rưới dầu mè vẫn còn co giật khi gắp lên. Mỗi miếng ăn là một trải nghiệm: người thưởng thức phải khéo léo, cẩn trọng, và can đảm.

Trong văn hoá Hàn, món ăn này tượng trưng cho sức mạnh và sự dũng cảm. Ăn bạch tuộc sống là “bước qua nỗi sợ”, đồng thời khẳng định tinh thần “chịu thử thách”, điều mà người Hàn luôn tự hào về bản thân. Không phải ngẫu nhiên mà san-nakji thường xuất hiện trong các buổi tiệc rượu giữa đàn ông Hàn, như một cách “kiểm chứng bản lĩnh”.

6. Cân bằng âm - dương trong ẩm thực Hàn

Ẩm thực Hàn Quốc luôn vận hành dựa trên nguyên lý âm dương và ngũ hành. Đồ sống, mát, tươi tượng trưng cho “âm”, trong khi món cay nóng, nướng chín tượng trưng cho “dương”. Ăn uống theo triết lý này giúp cơ thể cân bằng, điều hoà khí huyết.

Bởi vậy, trong một bữa ăn Hàn điển hình, ta có thể thấy sự kết hợp khéo léo giữa hai yếu tố:

• Đồ sống - lạnh: như cá sống, rau trộn, kimchi ủ mát.
• Đồ chín - nóng: như canh cay, thịt nướng, cơm nóng.

Chính sự đối lập hài hoà này khiến ẩm thực Hàn Quốc vừa phong phú vừa mang tính biểu tượng: nóng và lạnh, sống và chín, mạnh mẽ nhưng tinh tế.

7. Văn hoá ăn sống trong đời sống hiện đại

Dù ngày nay Hàn Quốc đã phát triển mạnh về công nghệ và an toàn thực phẩm, nhưng thói quen ăn đồ sống vẫn được duy trì, thậm chí được nâng tầm thành văn hoá thưởng thức cao cấp.

Ở các nhà hàng hải sản, khách có thể chọn trực tiếp cá trong bể, xem đầu bếp làm sạch và cắt tại chỗ minh chứng cho sự tôn trọng nguyên liệu. Nhiều người Hàn còn tin rằng ăn đồ sống thường xuyên giúp da đẹp hơn, cơ thể khoẻ hơn và tinh thần minh mẫn hơn.

Ngoài ra, các chương trình truyền hình, phim ảnh cũng thường đưa hình ảnh nhân vật ăn sashimi, yukhoe hoặc san-nakji như một biểu tượng cho phong thái tự nhiên, mạnh mẽ và sành ăn của người Hàn hiện đại.

Ăn sống - nét văn hoá vừa cổ truyền, vừa hiện đại

Từ triết lý “ăn để hấp thu sinh khí” cho đến vị thế địa lý thuận lợi, từ khí hậu lạnh cho đến tinh thần dũng cảm, tất cả những yếu tố ấy hoà quyện tạo nên văn hoá ăn đồ sống độc đáo của Hàn Quốc. Với họ, ăn sống không chỉ là cách thưởng thức vị ngon, mà còn là biểu hiện của sự hoà hợp với tự nhiên, niềm tin vào năng lượng sống và lòng tôn trọng đối với thực phẩm.

Giữa một thế giới ẩm thực toàn cầu đang ngày càng công nghiệp hoá, người Hàn vẫn giữ được bản sắc riêng: dám ăn nguyên bản, dám thưởng thức “hơi thở của tự nhiên” trong từng miếng cá, từng sợi thịt. Có lẽ, chính sự chân thật ấy đã khiến ẩm thực Hàn không chỉ là hương vị, mà còn là một triết lý sống về con người và tự nhiên gặp nhau qua từng bữa ăn.

Theo Kim Chi Nha