Chúng ta còn bao nhiêu thời gian để dịu dàng với bố mẹ?

bố mẹ? "Bố mẹ bạn dạo này vẫn khỏe chứ?" 

Với thế hệ chúng ta, những người sinh vào thập niên 90, 2X, câu hỏi thăm quen thuộc này bỗng mang một sức nặng khác thường. Nó không còn là một lời chào hỏi xã giao. Ẩn sau đó là cả một nỗi lo âu thầm kín, một sự đồng cảm ngầm với những người bạn đồng trang lứa đang phải đối mặt với một chương mới đầy hỗn loạn của cuộc đời: chăm sóc cha mẹ già yếu. 

Cuốn sách “당신에게 끝까지 다정하기로 했다” (Quyết định sẽ dịu dàng với bạn đến phút cuối, Kim Young-sa) là một lời kể đầy xúc cảm về hành trình ấy. Tác giả, một nhà văn người Đức gốc Hàn, ghi lại quá trình chăm sóc người cha một luật sư từng sắc sảo, minh mẫn khi ông dần đánh mất ký ức và cả những thao tác cơ bản nhất vì chứng Alzheimer. 

Bệnh không chỉ lấy đi trí nhớ, mà còn xóa nhòa “trí nhớ thủ tục” khả năng thực hiện những hành động thiết yếu cho sự sống: đưa thìa lên miệng, nằm xuống giường, hay đơn giản là quay đầu nhìn người đối diện. Trong những trang sách, người đọc chứng kiến một “người cha lý tưởng” thông minh, hài hước, đầy tự trọng chậm rãi nhưng không thể cưỡng lại bị kéo khỏi chính cuộc đời mình. 

Song, điều đau lòng hơn là sự bất lực của người ở lại: hiểu rằng thuốc chỉ có thể kéo dài thời gian tự lập thêm vài tháng, và chứng kiến khoảng thời gian ấy thu hẹp từng ngày. Chúng ta là thế hệ đã đi qua một tuổi trẻ đầy biến động, và giờ đây, lại phải đối mặt với một cơn bão khác cơn bão của thời gian đang bào mòn đi những người thân yêu nhất. 

Giữa guồng quay đó, một cuốn sách đến từ Đức mang tên "Tôi Quyết Định Sẽ Dịu Dàng Với Bạn Đến Tận Cùng" của tác giả Volker Kitz đã xuất hiện, không phải như một cẩm nang hướng dẫn, mà như một người bạn đồng hành, vỗ về và thấu hiểu.

Khi người hùng của lòng ta bắt đầu gục ngã 

Cuốn sách là một chuỗi những dòng tự sự của tác giả trong hành trình chăm sóc người cha của mình, một người đang dần mất đi ký ức vì chứng mất trí nhớ (dementia). Người cha được vẽ nên trong ký ức của tác giả là một hình mẫu vĩ đại: một luật sư tài ba với trí nhớ phi thường, một bộ óc uyên bác có thể trả lời mọi câu hỏi trong các chương trình đố vui, một người đàn ông năng động ngay cả khi đã nghỉ hưu. Ông là "người hùng", là biểu tượng của sự vững chãi trong cuộc đời con trai mình. 

Thế rồi, người hùng ấy bắt đầu gục ngã. Mọi thứ bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ: một phản ứng chậm chạp với lời chào, một khoảnh khắc lú lẫn. Và rồi là chẩn đoán của bác sĩ: "Hội chứng mất trí nhớ". 

Vị bác sĩ lạnh lùng nói rằng không có cách chữa trị, thuốc chỉ có thể kéo dài thời gian ông tự chủ được ở nhà, trung bình là 21.4 tháng. Con số đó, chính xác và tàn nhẫn, đã đặt một dấu chấm hết cho hình ảnh người cha vĩ đại ngày nào.

Hiểu đúng về sự mất mát 

Tác giả thừa nhận, ban đầu, ông cũng như chúng ta, nghĩ rằng mất trí nhớ chỉ đơn giản là quên tên, quên mặt, quên đi những kỷ niệm. Nhưng sự thật kinh hoàng hơn nhiều. Cốt lõi của chứng mất trí nhớ không phải là sự mất đi ký ức về tri thức, mà là sự mất đi “trí nhớ thủ tục” tức là bộ não quên mất cách thực hiện những hành động cơ bản nhất để duy trì sự sống. Vấn đề không phải là quên tên một món ăn. Vấn đề là quên cách đưa thìa lên miệng. 

Vấn đề không phải là quên tên một người. Vấn đề là quên cách quay đầu lại để nhìn người đó. Tác giả viết: "Cơ bắp, xương khớp vẫn bình thường, nhưng bộ não không còn hiểu được khái niệm của hành động nữa." Đó là một sự sụp đổ từ bên trong, một sự bất lực đến tận cùng khi cơ thể vẫn còn đó, nhưng linh hồn điều khiển nó đã lạc lối.

Ký ức còn lại - Tiếng gõ cửa bí mật của mẹ 

Giữa những trang viết về sự suy tàn đau đớn của người cha, cuốn sách còn là những dòng hồi tưởng ngọt ngào về người mẹ đã mất trong một tai nạn xe hơi nhiều năm trước. 

Những ký ức đó, ấm áp và sống động, chính là thứ đã neo giữ tác giả lại. Ông kể về một "tín hiệu bí mật" giữa hai mẹ con: "Phòng ngủ của tôi ngay cạnh phòng bố mẹ. Mỗi tối, mẹ thường gõ nhẹ vào tường hai cái, thật nhanh. 

Đó là cách mẹ chúc tôi ngủ ngon sau khi đã đặt sách và mắt kính xuống. Ngay cả sau khi mẹ đã mất, mỗi khi về thăm nhà, tôi vẫn có cảm giác như nghe thấy tiếng gõ đó vọng về từ bức tường." 

Ký ức dịu dàng đó, đối lập với thực tại phũ phàng, đã cho thấy rằng ngay cả khi đối mặt với sự mất mát lớn nhất, tình yêu thương vẫn luôn tìm được cách để ở lại, dưới hình thức này hay hình thức khác. 

"Tôi Quyết Định Sẽ Dịu Dàng Với Bạn Đến Tận Cùng" không phải là một cuốn sách dễ đọc. Nó sẽ khiến bạn đau lòng, nhưng cũng sẽ vỗ về bạn. Nó không đưa ra giải pháp, nhưng nó mang lại sự đồng cảm. Không chỉ là câu chuyện của một gia đình, cuốn sách mở ra một bức tranh văn hóa rộng hơn. Ở nhiều quốc gia, thế hệ X đang trở thành “thế hệ sandwich” bị kẹp giữa việc nuôi dưỡng con cái và chăm sóc cha mẹ già. 

Họ lớn lên trong những năm phát triển nhanh, sôi động và tự do, nhưng bước vào tuổi trung niên lại đối mặt với một thử thách âm thầm mà ai rồi cũng phải trải qua: tiễn đưa người đã sinh ra mình. Cuối cùng, khi đứng trước ngôi nhà chất đầy ký ức tuổi thơ, tác giả nhớ lại tiếng gõ nhẹ hai lần vào bức tường mỗi tối của mẹ một tín hiệu bí mật để chúc “ngủ ngon”. 

Dù bà đã rời xa nhiều năm trước, âm thanh ấy vẫn vang lên trong tâm trí như một sợi dây nối liền quá khứ và hiện tại. “당신에게 끝까지 다정하기로 했다” không chỉ là cuốn hồi ký về bệnh tật và mất mát. Đó còn là lời nhắc nhở rằng, trong vòng đời hữu hạn này, tình yêu và sự dịu dàng dành cho bố mẹ dù nhỏ bé, dù muộn màng vẫn luôn là món quà vô giá. 

Nếu bạn cũng đang ở trong giai đoạn này của cuộc đời, khi bóng lưng của cha mẹ ngày một nhỏ lại, khi những cuộc điện thoại hỏi thăm trở nên gấp gáp hơn, cuốn sách này có lẽ sẽ là một sự an ủi, một lời thì thầm rằng bạn không hề đơn độc trên hành trình đầy yêu thương nhưng cũng vô cùng gian nan này.