Hàn Quốc trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng luật an toàn AI

Từ ngày thứ Năm, 22/1/2026, Hàn Quốc sẽ bắt đầu thực thi Luật Trí tuệ Nhân tạo (Artificial Intelligence Act) bộ quy định an toàn dành cho các hệ thống AI hiệu năng cao (frontier AI), đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới một quốc gia đặt ra nghĩa vụ pháp lý cụ thể cho nhóm công nghệ này. Chính phủ cho biết luật mới vừa nhằm thúc đẩy ngành AI nội địa, vừa đưa ra các biện pháp an toàn tối thiểu trước tốc độ phát triển của những mô hình AI ngày càng mạnh.

Khung chính sách AI cấp quốc gia lần đầu được thiết lập

Theo Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc, Luật Trí tuệ Nhân tạo đặt nền tảng cho một khung chính sách quốc gia về AI. Luật thành lập Hội đồng Chiến lược Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia (Presidential Council on National Artificial Intelligence Strategy) làm cơ quan ra quyết định trung tâm, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vận hành Viện An toàn AI (AI Safety Institute) đơn vị phụ trách đánh giá an toàn và độ tin cậy của các hệ thống AI.

Luật cũng nêu rõ hàng loạt chính sách hỗ trợ: đầu tư R&D, mở rộng hạ tầng dữ liệu, đào tạo nhân lực, hỗ trợ startup, cũng như chương trình giúp doanh nghiệp mở rộng ra thị trường quốc tế.

Trong buổi họp báo với phóng viên tại Seoul, ông Kim Kyeong-man, Thứ trưởng phụ trách chính sách AI của Bộ ICT, nhấn mạnh: “Đây không phải là cuộc đua để trở thành người đầu tiên. Chúng tôi tiếp cận dựa trên mức đồng thuận cơ bản của cộng đồng quốc tế.”

Quy định tập trung vào AI tác động lớn, AI hiệu năng cao và yêu cầu minh bạch

Luật AI của Hàn Quốc chỉ áp dụng cho ba nhóm:

AI tác động lớn (high-impact AI): các hệ thống tự động hoàn toàn triển khai trong năng lượng, giao thông, tài chính… nơi sai sót có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và an toàn của người dân. Hiện chưa có dịch vụ nào ở Hàn Quốc thuộc nhóm này, nhưng xe tự hành cấp độ 4 trở lên được xem là đối tượng có thể nằm trong phạm vi điều chỉnh.

AI hiệu năng cao (high-performance / frontier AI): được xác định bằng ngưỡng kỹ thuật như tổng lượng tính toán dùng để huấn luyện mô hình. Khác với EU tập trung theo rủi ro của ứng dụng (y tế, tuyển dụng, thực thi pháp luật…), Hàn Quốc căn cứ vào năng lực mô hình. Chính phủ cho biết hiện chưa có mô hình AI nào trong hay ngoài nước đạt ngưỡng để bị điều chỉnh theo tiêu chí này.

Minh bạch với AI tạo sinh (generative AI): nội dung có khả năng bị nhầm lẫn với thực tế – như hình ảnh, video, âm thanh deepfake – phải được ghi chú rõ ràng là do AI tạo ra. Với nội dung AI khác, hình thức gắn nhãn bằng metadata vô hình được chấp nhận. Việc sử dụng AI cho mục đích cá nhân hoặc phi thương mại không bị điều chỉnh.

Không phạt hình sự, ưu tiên tuân thủ doanh nghiệp có tối thiểu 1 năm “thích nghi”

Để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, chính phủ áp dụng thời gian ân hạn tối thiểu 1 năm. Trong giai đoạn này, cơ quan quản lý không kiểm tra thực địa, không áp dụng chế tài, mà tập trung vào tư vấn hướng dẫn. Một Trung tâm hỗ trợ Luật AI (AI Act Support Desk) sẽ giúp doanh nghiệp xác định hệ thống của họ có nằm trong phạm vi điều chỉnh hay không và cần chuẩn bị gì.

Thời gian ân hạn có thể kéo dài tùy theo diễn biến tiêu chuẩn quốc tế và tình hình thị trường.

Luật không áp dụng chế tài hình sự. Biện pháp xử lý chính là lệnh yêu cầu khắc phục; nếu không tuân thủ, doanh nghiệp mới bị phạt hành chính, mức phạt tối đa 30 triệu won (khoảng 20.300 USD). Chính phủ khẳng định cách tiếp cận này “đặt trọng tâm vào tuân thủ, không phải trừng phạt”.

Luật AI mở đường nhưng không kìm hãm đổi mới

Trong bối cảnh lo ngại về rủi ro từ AI ngày càng tăng, Hàn Quốc cho biết mục tiêu của luật không phải hạn chế phát triển công nghệ mà là cung cấp “nền tảng tối thiểu” để người dân an tâm sử dụng.

Ông Kim nói: “Mục tiêu không phải chặn đứng đổi mới bằng luật. Mục tiêu là để mọi người có thể sử dụng AI với sự tin cậy.”

Ông cũng nhấn mạnh luật này là “điểm khởi đầu, không phải sản phẩm hoàn chỉnh” và việc thông qua luật nhằm tạo cơ sở cho các cuộc thảo luận tiếp theo về quản lý và tiêu chuẩn an toàn.

Chính phủ cho biết sẽ tiếp tục đối thoại cùng doanh nghiệp, đặc biệt là các startup và công ty nhỏ – nhóm vốn lo ngại chi phí tuân thủ. “Khi các vấn đề nảy sinh, chúng tôi sẽ cùng xử lý thông qua trung tâm hỗ trợ,” ông Kim nói.

Việc Hàn Quốc trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng nghĩa vụ an toàn cho frontier AI được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh các cường quốc đang chạy đua xây dựng khung pháp lý. Trong khi EU triển khai quy định AI theo lộ trình nhiều năm, Hàn Quốc chọn cách tiếp cận nhẹ, có kiểm soát và ưu tiên hợp tác với doanh nghiệp.

Bộ ICT nhấn mạnh luật này sẽ là nền tảng để mở rộng chiến lược AI quốc gia, hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới và tăng sức cạnh tranh của các công ty Hàn Quốc trên thị trường toàn cầu.