BÊ BỐI HỒ SƠ MẬT COUPANG: CHIẾN DỊCH "TÀNG HÌNH" CỦA ÔNG CHỦ KIM BOM-SUK

BÊ BỐI HỒ SƠ MẬT COUPANG: CHIẾN DỊCH "TÀNG HÌNH" CỦA ÔNG CHỦ KIM BOM-SUK VÀ GÓC KHUẤT QUẢN TRỊ TẠI TẬP ĐOÀN LỚN NHẤT HÀN QUỐC

 Vào năm 2021, khi tiếng chuông niêm yết của Coupang vang lên tại Sàn giao dịch Chứng khoán New York (NYSE), giới đầu tư toàn cầu đã tung hô đây là biểu tượng thành công mới của các tập đoàn lớn Hàn Quốc. Ngay tại thời điểm đó, nhà sáng lập Kim Bom-suk bất ngờ tuyên bố từ chức mọi vị trí chính thức tại văn phòng Hàn Quốc với lý do hoa mỹ là "tập trung vào quản trị toàn cầu". 

 Tuy nhiên, những tài liệu nội bộ chấn động vừa được tờ Hankyoreh phanh phui từ một vụ kiện sa thải trái pháp luật đã xé toạc bức màn nhung ấy, phơi bày một chiến dịch pháp lý tinh vi kéo dài nhiều năm nhằm biến ông Kim trở thành một nhân vật "bất khả xâm phạm" trước pháp luật sở tại.

1. Sự thật đằng sau quyết định từ chức: Không phải chiến lược, mà là tẩu thoát

 Các tài liệu và hồ sơ liên lạc nội bộ từ năm 2016 đến 2020 cho thấy sự ra đi của ông Kim không phải là một quyết định quản trị đơn thuần. Thực chất, đây là kết quả của những cuộc thảo luận kéo dài nhằm "miễn trừ trách nhiệm" cho Kim Bom-suk (hay Bom Kim tại Mỹ) khỏi các rắc rối pháp lý tại công ty con ở Hàn Quốc.

 Mọi chuyện bắt đầu nóng lên từ tháng 10 năm 2018. Trước đó, vào năm 2017, Coupang đã bị chỉ trích gay gắt trong một cuộc thanh tra quốc hội vì không trả tiền làm thêm giờ cho đội ngũ tài xế "Coupang Men" thông qua hệ thống lương khoán. Tình hình tồi tệ hơn vào năm 2018 khi dịch vụ giao hàng sáng sớm (Early-morning delivery) bị phanh phui điều kiện làm việc tàn khốc. Nội bộ Coupang lúc này bắt đầu lo sợ ông Kim sẽ trở thành mục tiêu của các cuộc điều tra từ chính phủ.

2. Những đoạn tin nhắn "Signal" và kịch bản thay thế hoàn hảo

 Một trong những bằng chứng đắt giá nhất là đoạn hội thoại trên ứng dụng nhắn tin bảo mật Signal của Sam O’Brien – Phó chủ tịch pháp lý kiêm Chánh văn phòng của Coupang lúc bấy giờ. O’Brien đã viết thẳng thắn: "Vấn đề thứ hai là một gã nào đó từ Văn phòng Lao động sẽ thẩm vấn Bom về vấn đề của Coupang Men... Có vẻ như chúng ta không thể thoát khỏi vụ này."

 Để đối phó, O’Brien đề xuất giải pháp: Định vị ông Kim chỉ giữ vai trò "Nhà sáng lập và CEO của công ty LLC (pháp nhân Mỹ)", đồng thời bổ nhiệm một người Hàn Quốc khác làm CEO tại sở tại để đứng mũi chịu sào. O’Brien tiết lộ rằng Sue Lynn (cố vấn pháp lý thời điểm đó) cũng đang xem xét phương án này.

 Người được "chọn mặt gửi vàng" để thay thế ông Kim là Kang Han-seung. O’Brien nhắc đến Kang như một người mà ông từng chơi golf cùng, đến từ công ty luật danh tiếng Kim & Chang. Kang Han-seung không phải là một nhân vật tầm thường; ông từng là thư ký phụ trách các vấn đề pháp lý cho Tổng thống dưới thời chính quyền Lee Myung-bak. Việc đưa một nhân vật có "máu mặt" trong giới chính trị và luật pháp vào ghế CEO Coupang Korea vào tháng 10 năm 2020 chính là mảnh ghép cuối cùng để hoàn tất kế hoạch phân tán rủi ro pháp lý.

3. Chiến dịch "Xóa sổ kỹ thuật số": Biến ông chủ thành người vô hình

 Không chỉ thay đổi chức danh, Coupang còn thực hiện các biện pháp kỹ thuật cực đoan để che giấu vai trò điều hành thực tế của ông Kim. Tài liệu cho thấy vào tháng 4 năm 2020, Harold Rogers (cựu Giám đốc hành chính, hiện là CEO quản lý) đã yêu cầu bộ phận nhân sự ẩn các báo cáo trực tiếp gửi đến ông Kim trên hệ thống quản lý nội bộ Workday và Outlook.

 Hành động này nhằm mục đích xóa bỏ bằng chứng về việc ông Kim trực tiếp chỉ đạo, khiến tên ông biến mất khỏi sơ đồ tổ chức chính thức. Điều này cho thấy sự lo ngại sâu sắc của công ty lớn nhất Hàn Quốc này về việc người đứng đầu có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu xảy ra tai nạn lao động hoặc sai phạm quản trị.

4. Văn hóa "Không để lại dấu vết" và lỗ hổng quản trị xuyên biên giới

 Sự mờ ám trong quy trình ra quyết định còn thể hiện qua việc kiểm soát thông tin trong giai đoạn khủng hoảng. Khi đại dịch COVID-19 bùng phát tại một trung tâm phân phối của Coupang vào tháng 5 năm 2020, chính ông Kim Bom-suk đã chỉ đạo qua Signal: "Ok, đừng trao đổi qua email." Một email khác từ đội chính sách bảo mật cũng yêu cầu nhân viên hạn chế chia sẻ nội dung các cuộc họp quan trọng qua email.

 Kim Kyu-shik, Giám đốc Diễn đàn Quản trị Doanh nghiệp Hàn Quốc, nhận định sắc bén: "Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ công ty mẹ tại Mỹ đưa ra các quyết định lớn, nhưng hoạt động kinh doanh lại diễn ra ở Hàn Quốc. Do đó, công ty con tại Hàn né tránh các quy định của Hàn Quốc, trong khi công ty mẹ tại Mỹ lại né tránh quy định của Mỹ." Đây là một lỗ hổng quản trị tinh vi mà các Chaebol thế hệ mới đang tận dụng triệt để.

5. Góc nhìn từ cộng đồng và rủi ro tài chính treo lơ lửng

 Mặc dù Coupang lên tiếng bác bỏ, cho rằng đây là những lời buộc tội phiến diện của một cựu nhân viên bất mãn đã bị sa thải từ 5 năm trước, và nhấn mạnh họ đã thắng kiện ở cả hai cấp xét xử, nhưng dư luận không dễ dàng bị thuyết phục.

 Một quan điểm rất đáng chú ý từ cộng đồng quan sát thị trường (như tài khoản Queendrakumar trên Reddit) đã chỉ ra một thực tế phũ phàng: "Dù ông Kim có thể 'bất khả xâm phạm' về mặt pháp lý cá nhân, nhưng Coupang đang đối mặt với khả năng bị thiệt hại tài chính nặng nề khi chính phủ Hàn Quốc đình chỉ hoạt động kinh doanh của họ."

 Thực tế, việc miễn trừ trách nhiệm cho cá nhân lãnh đạo không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp an toàn. Nếu các cơ quan chức năng Hàn Quốc mạnh tay áp dụng các lệnh trừng phạt hoặc đình chỉ hoạt động do vi phạm luật lao động, thiệt hại có thể lên tới hàng trăm tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ VND (tương đương hàng chục triệu USD), ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu và niềm tin của nhà đầu tư. Câu chuyện của Coupang là lời cảnh tỉnh về ranh giới mong manh giữa quản trị rủi ro thông minh và sự lách luật có hệ thống tại các công ty lớn Hàn Quốc.

* Nguồn tham khảo : https://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_business/1235364.html