Vì sao du học sinh trở thành “ăn xong bỏ chạy” và người cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc

Vì sao nhiều du học sinh nước ngoài tại Hàn Quốc sau tốt nghiệp lại trở thành “ăn xong bỏ chạy” hoặc rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp. Bài phân tích chỉ ra những rào cản visa, việc làm và chính sách định cư khiến nhân lực chất lượng cao buộc phải rời Hàn Quốc dù muốn ở lại.

Chuyên mục Forever Nuôi Dạy Con ghi lại thực tế nuôi dạy trẻ em, vấn đề dân số và các vấn đề xã hội tại Hàn Quốc qua góc nhìn đời sống hằng ngày của một nữ phóng viên vừa đi làm vừa nuôi bốn người con. Không chỉ cung cấp thông tin, chuyên mục còn chia sẻ những suy tư rất đời của một bà mẹ đi làm trong thời kỳ tỷ lệ sinh thấp, nuôi con trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng.

“Có rất nhiều bạn bè của tôi nhận được nền giáo dục tốt tại các trường đại học Hàn Quốc, còn được cấp học bổng, vậy mà cuối cùng vẫn không thể xin việc, đành phải quay về nước. Một cách không chủ ý, họ trở thành những người ‘ăn xong bỏ chạy’, nhận đủ hỗ trợ rồi rời đi.”

Đó là chia sẻ của một người đàn ông gốc Pakistan mà tôi từng gặp trong quá trình tác nghiệp. Anh đến Hàn Quốc với tư cách du học sinh, xin được việc làm, sau đó nhập quốc tịch và định cư lâu dài, một trường hợp khá hiếm. Hiện nay, anh làm công việc hỗ trợ du học sinh và lao động nước ngoài tìm việc tại Hàn Quốc. Chính vì đã trải qua toàn bộ hành trình từ du học đến nhập quốc tịch, anh hiểu rõ hơn ai hết những rào cản trong quá trình định cư.

Anh nói “Có rất nhiều bạn trẻ yêu Hàn Quốc, muốn sống tại đây nên mới quyết định đi du học. Nhưng con đường để có thể ở lại lâu dài quá gập ghềnh, cuối cùng nhiều người buộc phải quay về quê hương. Thật đáng tiếc.”

Du học sinh yêu Hàn Quốc nhưng bị chặn lại bởi rào cản thực tế, bất đắc dĩ trở thành “ăn xong bỏ chạy”

Thực tế đúng như lời anh nói. Phần lớn du học sinh nước ngoài đến Hàn Quốc được hưởng sự hỗ trợ từ chính phủ, trường đại học và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, đa số trong họ lại không thể xin việc hoặc định cư sau khi tốt nghiệp và buộc phải quay về nước.

Một nghiên cứu cho thấy, tính đến năm 2024, trong số du học sinh nước ngoài nhập cảnh Hàn Quốc để học tại đại học hoặc học viện ngôn ngữ, cứ 10 người thì có hơn 1 người sau khi tốt nghiệp không tìm được con đường cư trú hợp pháp và rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp.

Hơn 10 phần trăm du học sinh sau tốt nghiệp rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp

Tạp chí của Hiệp hội Nghiên cứu Chính sách Di trú Hàn Quốc số phát hành tháng 12 năm 2025 đã công bố một nghiên cứu theo dõi cuộc sống sau tốt nghiệp của du học sinh nước ngoài từng học tại các trường đại học Hàn Quốc.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn chuyên sâu những du học sinh tốt nghiệp đại học bốn năm hoặc những người đã thử chuyển đổi visa để ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp.

Kết quả cho thấy, lý do lớn nhất khiến du học sinh không thể ở lại Hàn Quốc là vì con đường thể chế dẫn từ tốt nghiệp đến định cư quá thiếu ổn định.

Sau khi tốt nghiệp, loại visa đầu tiên mà du học sinh có thể sử dụng là visa tìm việc D10. Visa này cho phép lưu trú với mục đích chuẩn bị xin việc, nhưng trong thời gian đó, cả việc làm chính thức lẫn làm thêm đều bị hạn chế nghiêm ngặt. Điều này khiến họ gần như không có thu nhập ổn định.

Không chỉ vậy, để gia hạn visa, du học sinh phải liên tục chứng minh trong tài khoản ngân hàng có tối thiểu 5 triệu won. Với những người vừa tốt nghiệp, chưa có việc làm ổn định, đây là điều kiện vô cùng khó đáp ứng.

Ngay cả khi xin được việc, tình hình cũng không cải thiện đáng kể. Để tiếp tục làm việc và cư trú tại Hàn Quốc, du học sinh phải chuyển sang visa chuyên gia E7. Visa này yêu cầu sự liên quan chặt chẽ giữa chuyên ngành đại học và công việc, mức lương đạt tiêu chuẩn nhất định, đồng thời doanh nghiệp tuyển dụng cũng phải gánh một loạt thủ tục hành chính phức tạp.

Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng, trong quá trình này, không ít trường hợp dù năng lực cá nhân và thành tích công việc tốt nhưng vẫn thất bại trong việc chuyển đổi visa, hoàn toàn không liên quan đến năng lực thực tế.

Nói cách khác, các trường đại học và địa phương đã thành công trong việc thu hút du học sinh bằng học bổng, giáo dục và hỗ trợ ban đầu, nhưng sự đầu tư đó lại bị cắt đứt ngay sau khi sinh viên tốt nghiệp, không thể chuyển hóa thành định cư lâu dài.

Giống như lời người đàn ông gốc Pakistan từng chia sẻ, một lượng lớn nhân lực chất lượng cao được đào tạo bằng rất nhiều hỗ trợ rốt cuộc lại buộc phải “ăn xong bỏ chạy” trong sự bất đắc dĩ.

Hàn Quốc tuyên bố chuyển từ chính sách lao động luân phiên sang định cư, nhưng hỗ trợ du học sinh vẫn quá thiếu

Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức tuyên bố chuyển đổi mô hình chính sách lao động nước ngoài. Nếu trước đây, lao động nước ngoài chủ yếu được quản lý như nguồn nhân lực luân phiên cho các công việc giản đơn, thì hiện nay chính sách đã chuyển hướng sang thu hút và giữ chân những người có khả năng định cư lâu dài, đặc biệt là lao động tay nghề cao và nhân lực chất lượng cao.

Trong Kế hoạch cơ bản lần thứ tư về chính sách người nước ngoài giai đoạn 2023 đến 2027, Bộ Tư pháp Hàn Quốc xác định du học sinh và lao động chuyên môn là “dân số tiềm năng có thể định cư”, đồng thời công bố kế hoạch liên kết gia hạn cư trú với chuyển đổi visa.

Bộ Giáo dục cũng đưa ra chiến lược Study Korea 3.0 với mục tiêu thu hút 300 nghìn du học sinh quốc tế. Mục tiêu là không coi người nước ngoài chỉ là lực lượng lao động tạm thời, mà là một phần của xã hội Hàn Quốc.

Lý do chính phủ phải thay đổi chính sách xuất phát từ khủng hoảng dân số và tỷ lệ sinh cực thấp, một vấn đề mang tính cấu trúc và khó có thể giải quyết trong thời gian ngắn.

Theo dự báo dân số tương lai của Cục Thống kê Hàn Quốc, tổng dân số nước này sẽ giảm từ khoảng 51,67 triệu người năm 2022 xuống còn khoảng 36,22 triệu người vào năm 2072. Trong cùng giai đoạn, dân số trong độ tuổi lao động từ 15 đến 64 tuổi sẽ giảm từ khoảng 36,74 triệu xuống chỉ còn 16,58 triệu người. Tỷ lệ người cao tuổi sẽ tăng vọt từ 17,4 phần trăm lên 47,7 phần trăm.

Điều này không chỉ đơn thuần là dân số giảm, mà là lực lượng lao động biến mất với tốc độ chóng mặt.

Mặc dù số trẻ sơ sinh có dấu hiệu tăng nhẹ trong hai năm gần đây, nhưng không thể coi đó là sự giải quyết căn bản cho vấn đề sinh suất thấp. Tỷ lệ sinh tổng vẫn đang ở mức dưới 1. Trong khi đó, tỷ lệ sinh thay thế cần thiết để duy trì dân số là 2,1 con cho mỗi cặp vợ chồng, một khoảng cách quá xa.

Trong bối cảnh không thể đảo ngược xu hướng suy giảm dân số chỉ bằng sinh đẻ, việc tiếp nhận nhân lực nước ngoài không còn là lựa chọn mà là điều bắt buộc.

Thể chế định cư vẫn quá khắt khe, du học sinh bị đẩy vào con đường cư trú bất hợp pháp

Dù chính sách đã thay đổi trên giấy tờ, nhưng ngưỡng cửa định cư trên thực tế vẫn rất cao. Đặc biệt, Hàn Quốc chưa tạo đủ động lực để giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Du học sinh là những người tự nguyện lựa chọn Hàn Quốc, có thiện cảm với đất nước này, có trình độ ngôn ngữ và hiểu biết văn hóa cao hơn nhiều so với các nhóm lao động khác. Xét về khả năng định cư và sự phù hợp với chính sách, họ là nhóm có tiềm năng lớn nhất.

Tuy nhiên, phần lớn du học sinh vẫn rời Hàn Quốc ngay sau khi tốt nghiệp, do thiếu các cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để họ có thể ở lại.

Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí học thuật của Hiệp hội Nghiên cứu Di trú Hàn Quốc năm 2026, tính đến năm 2024, trong số du học sinh nước ngoài nhập cảnh Hàn Quốc để học tại đại học hoặc học viện ngôn ngữ, hơn 10 phần trăm đã rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp do quá hạn visa hoặc làm việc trái phép.

Nguyên nhân chính là do các kênh chuyển đổi từ học tập sang làm việc và cư trú hợp pháp quá hẹp. Dù muốn ở lại làm việc, nhiều người vẫn không tìm được lối thoát thể chế và bị đẩy vào tình trạng cư trú bất hợp pháp một cách không mong muốn.

Chế độ thường trú cũng không khá hơn. Để xin được thẻ thường trú tại Hàn Quốc, người nước ngoài không chỉ cần thời gian cư trú dài mà còn phải đáp ứng mức thu nhập rất cao cùng nhiều điều kiện phức tạp. Không ít trường hợp dù làm việc ổn định và đóng thuế đầy đủ vẫn thất bại vì không đạt chuẩn thu nhập.

Trong khi đó, tại Canada, du học sinh sau khi tốt nghiệp và đi làm có thể xin thường trú chỉ sau khoảng 5 năm. Hàn Quốc lại có những trường hợp phải mất gần 20 năm mới đạt được điều này.

Khác biệt nằm ở chỗ Canada đánh giá dựa trên kinh nghiệm làm việc, lịch sử cư trú và năng lực ngôn ngữ, trong khi thu nhập không phải tiêu chí cốt lõi. Ngược lại, Hàn Quốc vừa yêu cầu định cư lâu dài, vừa đặt ra tiêu chuẩn thu nhập cao và buộc người lao động phải liên tục gia hạn visa.

Cần thiết kế chính sách gắn kết giữa thu hút và định cư

Chính sách đối với người nước ngoài đã bước vào giai đoạn không thể tách rời giữa thu hút và định cư. Để du học sinh và lao động nước ngoài có thể học tập, làm việc và bén rễ tự nhiên trong cộng đồng địa phương, hệ thống visa, thị trường lao động và chính sách địa phương cần được thiết kế một cách đồng bộ.

Cần có cơ chế cho phép người tốt nghiệp được làm việc ổn định trong một khoảng thời gian nhất định, chuyển đổi visa không chỉ dựa trên thu nhập, và một hệ thống quản lý liên kết giữa chính phủ trung ương, trường đại học, chính quyền địa phương và doanh nghiệp.

Để du học sinh và lao động nước ngoài không còn phải “ăn xong bỏ chạy” trong sự bất đắc dĩ, đã đến lúc Hàn Quốc cần vượt qua tư duy chỉ thu hút nhân lực, và nghiêm túc chuẩn bị cho việc cùng họ chung sống lâu dài trong xã hội này.

Theo donga.com