Phán quyết thuế quan của Mỹ: Doanh nghiệp Hàn Quốc bị ảnh hưởng ra sao?

Phán quyết mới đây của Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố các mức tăng thuế dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về tương lai thương mại giữa Hàn Quốc và Mỹ. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump không cho thấy dấu hiệu nhượng bộ khi ngay sau đó tiếp tục ban hành các mức thuế mới, khiến thị trường thêm bất ổn.

Theo thông tin công bố ngày 22-2 (giờ Hàn Quốc), ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp mức thuế toàn cầu 10%, sau đó nâng lên 15% chỉ một ngày sau phán quyết của tòa. Diễn biến này tạo ra thêm biến số trong quan hệ thương mại song phương, đặc biệt đối với các ngành xuất khẩu chủ lực của Hàn Quốc.

Phán quyết của Tòa tối cao chủ yếu ảnh hưởng đến các mức thuế “đối ứng” mà chính quyền Trump áp dụng dựa trên IEEPA. Trước đó, vào tháng 4 năm ngoái, Washington từng áp mức thuế đồng loạt 25% lên hàng hóa Hàn Quốc theo căn cứ pháp lý này. Ôtô và linh kiện ôtô khi đó chịu mức thuế riêng 25% theo một đạo luật khác.

Đến tháng 7 cùng năm, sau khi Hàn Quốc cam kết đầu tư 350 tỉ USD vào Mỹ, hai bên đạt thỏa thuận giảm mức thuế đồng loạt xuống 15%, đồng thời giảm thuế ôtô xuống cùng mức. Tuy nhiên, đến tháng 1 vừa qua, phía Mỹ viện dẫn việc Hàn Quốc chậm triển khai các thủ tục liên quan và cảnh báo có thể nâng thuế trở lại 25% đối với toàn bộ hàng xuất khẩu, bao gồm cả ôtô.

Mặc dù phán quyết của Tòa tối cao làm vô hiệu hóa mức thuế đồng loạt dựa trên IEEPA, các mặt hàng chủ lực như ôtô và chất bán dẫn – chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ – lại được điều chỉnh theo các đạo luật riêng và do đó không bị tác động trực tiếp bởi quyết định này. Thuế đối với thép và nhôm cũng vẫn duy trì ở mức 50% vì được áp dụng theo căn cứ pháp lý khác.

Ông Trump từng tuyên bố vào tháng 8 năm ngoái sẽ áp thuế 100% đối với chất bán dẫn theo từng sản phẩm cụ thể, song mức thuế cuối cùng hiện vẫn chưa được xác định.

Sau phán quyết, chính quyền Mỹ viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế toàn cầu 15%. Quy định này cho phép tổng thống áp thuế tạm thời nhằm hạn chế nhập khẩu, nhưng chỉ tối đa 15% và không quá 150 ngày. Nếu muốn kéo dài thời hạn, chính quyền cần sự chấp thuận của Quốc hội.

Ngoài ra, Washington được cho là đang cân nhắc sử dụng các công cụ pháp lý khác để duy trì chính sách thuế quan, bao gồm Điều 301 của Đạo luật Thương mại, Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 và Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930. Điều 232 vốn đã được sử dụng để áp thuế đối với ôtô và thép Hàn Quốc với lý do an ninh quốc gia. Điều 301 cho phép áp biện pháp nếu đối tác có hành vi thương mại bị coi là không công bằng. Trong khi đó, Điều 338 cho phép áp thuế lên tới 50% giá trị hàng hóa từ các quốc gia bị cho là phân biệt đối xử với thương mại Mỹ.

Một vấn đề lớn khác được doanh nghiệp quan tâm là khả năng hoàn thuế. Truyền thông địa phương ước tính tổng giá trị yêu cầu hoàn thuế có thể lên tới 175 tỉ USD. Tuy nhiên, Tòa tối cao Mỹ không nêu rõ liệu các khoản thuế đã thu có được hoàn lại hay không và quy trình cụ thể sẽ như thế nào.

Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc cho biết quy trình hoàn thuế có thể phụ thuộc vào hướng dẫn hành chính của cơ quan hải quan Mỹ. Trong thời gian chờ hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp được khuyến nghị chuẩn bị hồ sơ theo tiêu chuẩn và quy trình hoàn thuế chung của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ.

Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc ngày 22-2 cho biết sẽ tìm kiếm phương án để các doanh nghiệp trong nước được hoàn lại khoản thuế 15% đã nộp. Các hướng dẫn chi tiết hơn dự kiến sẽ được thảo luận vào ngày 24-2.

Hiện đã có khoảng 1.000 công ty trên toàn cầu nộp đơn kiện yêu cầu hoàn thuế, trong đó có các doanh nghiệp Hàn Quốc như Taihan Cable & Solution, Hankook Tire & Technology và Harman International – công ty con tại Mỹ của Samsung Electronics. Các vụ kiện đang diễn ra được dự báo sẽ khiến quá trình xử lý thêm phức tạp trong những tháng tới.

Diễn biến mới nhất cho thấy môi trường thương mại giữa Hàn Quốc và Mỹ tiếp tục đối mặt với nhiều bất định. Trong khi phán quyết của Tòa tối cao mở ra khả năng xem xét lại chính sách thuế, các biện pháp hành pháp tiếp theo của Nhà Trắng vẫn có thể tạo ra áp lực đáng kể đối với doanh nghiệp xuất khẩu Hàn Quốc.