Gyeonggi trở thành địa phương đầu tiên tại Hàn Quốc ban hành luật cấm phân biệt chủng tộc với người nhập cư

Luật cấm phân biệt chủng tộc đối với người nhập cư chính thức có hiệu lực tại tỉnh Gyeonggi - Bước ngoặt đầu tiên hướng tới bình đẳng sắc tộc ở Hàn Quốc

Một loạt quy định cấm phân biệt chủng tộc đối với người nhập cư đã chính thức có hiệu lực tại tỉnh Gyeonggi vào thứ Sáu tuần trước, đánh dấu bộ luật địa phương đầu tiên ở Hàn Quốc đề cập rõ ràng đến bình đẳng sắc tộc.

Ngày 19 tháng 9, Hội đồng tỉnh Gyeonggi đã thông qua ba bộ luật riêng biệt, lần lượt dành cho người nhập cư nói chung, người tị nạn và trẻ em nước ngoài không đăng ký khai sinh tại Hàn Quốc. Chính quyền tỉnh đã công bố và thi hành luật sau bốn tuần kể từ khi được phê chuẩn.

Là địa phương có dân số người nước ngoài lớn nhất Hàn Quốc, tỉnh Gyeonggi đang nỗ lực xây dựng một xã hội đa văn hoá và bao dung hơn, đặc biệt sau khi vấn đề nhập cư trở thành chủ đề chính sách trọng tâm trong năm qua. Chính quyền tỉnh cho biết, đây là thời điểm thích hợp để thiết lập cơ sở pháp lý bảo đảm quyền lợi cho cư dân nước ngoài, giúp các chính sách hỗ trợ được thực thi hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, dù luật mới trao cho người nước ngoài quyền bình đẳng pháp lý như công dân Hàn Quốc, các chuyên gia cho rằng vẫn còn nhiều thách thức để biến điều này thành hiện thực.

Quy định về bình đẳng sắc tộc được nêu rõ ràng

Năm 2023, một công nhân người Việt Nam tại Gyeonggi bị đồng nghiệp người Hàn Quốc gọi là “đồ ngu” vì không giỏi tiếng Hàn và tiếng Anh, theo báo cáo của Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập Người nhập cư Gyeonggi. Những lời lẽ miệt thị như “người Việt thì làm sao biết tiếng Anh” tiếp tục diễn ra.

Báo cáo cũng ghi nhận một trường hợp khác, trong đó vợ của chủ doanh nghiệp nói rằng: “Công nhân Campuchia thì lúc nào cũng lười, trong khi người Hàn lại chăm chỉ.”

Những phát ngôn mang tính xúc phạm chủng tộc như vậy hiện đã bị coi là vi phạm pháp luật tại Gyeonggi.

Theo đó, bộ luật đầu tiên cấm mọi hình thức phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, dân tộc, quốc tịch hoặc khác biệt văn hóa đối với những người có xuất thân nhập cư.

Tất cả người nước ngoài đang sinh sống tại Gyeonggi, bất kể tình trạng hoặc hiệu lực của visa, đều được bảo vệ bởi quy định này. Luật áp dụng cho khoảng 725.555 cư dân, chiếm 19,4% tổng số người nước ngoài tại Hàn Quốc.

Chính quyền tỉnh đã điều chỉnh quy định phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, dựa trên định nghĩa của Liên Hợp Quốc về phân biệt chủng tộc trong Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc, trong đó định nghĩa “phân biệt chủng tộc” là **bất kỳ sự phân biệt, loại trừ, hạn chế hoặc ưu tiên nào dựa trên chủng tộc, màu da, nguồn gốc hoặc dân tộc”.

Theo luật, tỉnh trưởng Gyeonggi phải xây dựng và thực thi kế hoạch phòng chống phân biệt chủng tộc 5 năm một lần. Kế hoạch này cần nêu chi tiết về biện pháp khắc phục thiệt hại và trách nhiệm thực thi, tuy nhiên đến đầu tháng 10, chưa có hướng dẫn cụ thể nào được công bố.

Một quan chức của Cục Xã hội Di dân Gyeonggi cho biết: “Chúng tôi muốn xác định và khắc phục những hành vi phân biệt chủng tộc vốn bị bỏ qua trước đây. Hiện tại, đây mới chỉ là bước khởi đầu ,chúng tôi vẫn đang xây dựng các chi tiết cụ thể.”

Dù trong luật có đề cập đến việc bồi thường cho nạn nhân, nhưng chưa quy định hình phạt cụ thể đối với cá nhân hoặc tổ chức vi phạm.

Giáo sư xã hội học Yoon In-jin (Đại học Korea) nhận định: “Chính quyền Gyeonggi giờ đây có thể điều tra và bảo vệ nạn nhân phân biệt chủng tộc theo cách tương tự như Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc xử lý các vụ vi phạm nhân quyền.”

Ông nói thêm rằng, dù hiệu lực pháp lý có thể chưa mạnh, nhưng sức ép xã hội từ luật này sẽ đủ lớn để ngăn chặn hành vi phân biệt đối xử.

Tuy nhiên, các chuyên gia khác lo ngại rằng việc thiếu chế tài xử phạt có thể làm giảm hiệu quả thực tế của bộ luật.

Giáo sư Shin Ji-won (Đại học Quốc gia Chonnam) cho rằng: “Hiệu quả của luật vẫn còn phải xem xét, bởi hiện chưa có quy định rõ ràng về biện pháp pháp lý và hình phạt. Khi chưa có luật quốc gia bảo đảm bình đẳng sắc tộc, quy định cấp tỉnh như thế này sẽ có giới hạn nhất định.”

Tương tự, giáo sư Lim Dong-jin (Đại học Soonchunhyang) nhấn mạnh: “Các hành vi phân biệt chỉ có thể bị trừng phạt nếu có điều khoản pháp lý về hình phạt. Không có chế tài, tác dụng của luật chủ yếu dừng lại ở việc cho phép chính quyền tài trợ cho các chương trình bình đẳng sắc tộc.”
Tuy nhiên, ông vẫn khẳng định: “Dù vậy, đây vẫn là một bước tiến có ý nghĩa.”

Bảo vệ quyền lợi người tị nạn và trẻ em không quốc tịch

Hai bộ luật còn lại tập trung vào người tị nạn và trẻ em nước ngoài không đăng ký khai sinh - hai nhóm mà chính quyền xác định là dễ bị tổn thương nhất.

Bộ luật thứ hai mang tên “Bảo vệ nhân quyền người tị nạn và bảo đảm tiêu chuẩn sinh hoạt cơ bản tại Gyeonggi” áp dụng cho người tị nạn, người xin tị nạn và những người trong hoàn cảnh tương tự. Những người có visa G-1-99 (visa đặc biệt tạm trú) cũng được hưởng quyền lợi theo luật này.

Theo quy định, tỉnh trưởng Gyeonggi có thể chỉ đạo triển khai các chương trình hỗ trợ khẩn cấp như nơi ở tạm thời, học ngôn ngữ, chăm sóc y tế, cùng tư vấn tâm lý cho nạn nhân bị tra tấn, cưỡng hiếp hoặc buôn người. Ngoài ra, hỗ trợ việc làm và tư vấn pháp lý cũng nằm trong phạm vi hỗ trợ.

Bộ luật thứ ba hướng đến trẻ em nước ngoài dưới 18 tuổi chưa đăng ký khai sinh ở cả Hàn Quốc lẫn quê hương của các em.

Theo quy định, bất kỳ ai phát hiện trẻ chưa đăng ký khai sinh đều có thể đề nghị chính quyền tỉnh ghi nhận thông tin khai sinh. Việc xin cấp thẻ định danh cấp tỉnh cần có tên, giới tính, ngày sinh, địa chỉ, họ tên và ngày sinh của cha mẹ. Nhờ thẻ này, trẻ em không quốc tịch có thể được hưởng các dịch vụ y tế và chăm sóc trẻ em công cộng như cư dân Gyeonggi khác.

Tuy nhiên, chính quyền tỉnh nhấn mạnh rằng thẻ định danh này không mang lại quốc tịch Hàn Quốc hoặc quyền cư trú hợp pháp. Việc đăng ký chỉ có hiệu lực trong phạm vi các dịch vụ xã hội của tỉnh Gyeonggi.

Đặt nền móng cho bình đẳng sắc tộc toàn quốc

Các chuyên gia cho rằng, dù luật này chỉ có hiệu lực trong phạm vi Gyeonggi, nhưng sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và trung ương là yếu tố then chốt để thực thi hiệu quả.

Giáo sư Lim Dong-jin cho biết, các quốc gia có hệ thống nhập cư phát triển thường áp dụng mô hình “trách nhiệm kép”, trong đó chính phủ trung ương quản lý visa và biên giới, còn chính quyền địa phương phụ trách phúc lợi, giáo dục và điều kiện sống. Giáo sư Kim Kyung-hwan (Đại học Ajou) nhận xét rằng chính quyền địa phương có thể thiết kế chính sách phúc lợi xã hội cho người nước ngoài tốt hơn, vì họ xem họ là một phần của cộng đồng địa phương.

Giáo sư Yoon In-jin nhấn mạnh rằng chính phủ trung ương cần sớm ban hành luật cấm phân biệt chủng tộc trên toàn quốc, bởi một đạo luật quốc gia rõ ràng sẽ đặt nền tảng cho xã hội đa văn hoá thực sự. “Theo nghĩa đó, bộ luật của Gyeonggi là bước đi đầu tiên hướng tới chính sách nhập cư tiến bộ phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế,” ông Yoon nói. “Nó tạo nên một tiền lệ mang tính hình mẫu cho cả nước.”

Theo The Joongang