Du học sinh sang Hàn để học hay để đi làm? Thực tế phía sau con số 40 giờ làm thêm mỗi tuần

Trong bối cảnh số lượng du học sinh tại Hàn Quốc tăng mạnh, nhiều người trẻ quốc tế đang dành phần lớn thời gian cho công việc làm thêm thay vì việc học. Thực tế này đặt ra câu hỏi về mục tiêu ban đầu của chính sách thu hút du học sinh, khi không ít sinh viên phải lao động hàng chục giờ mỗi tuần để trang trải cuộc sống.

Theo ghi nhận tại nhiều địa phương, đặc biệt là các khu vực có đông du học sinh, lực lượng này đang trở thành nguồn lao động quan trọng cho các ngành dịch vụ và du lịch địa phương.

Khi du học sinh trở thành lực lượng lao động chính

Chiều 23/2, tại một trạm xe buýt gần khuôn viên Global Campus của Đại học Kyungdong (Gangwon), hơn 10 du học sinh đến từ Bangladesh, Nepal… tập trung chờ xe buýt đi chợ trung tâm Sokcho. Điểm đến của họ không phải là lớp học mà là nơi làm thêm.

Một sinh viên người Nepal đang theo học năm hai ngành Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) cho biết trong kỳ nghỉ, thời gian làm việc tăng lên đáng kể. Mỗi ngày anh làm khoảng 7 giờ, tương đương 30–40 giờ mỗi tuần tại một quán ăn bán món mực nhồi (ojingeo sundae) trong chợ.

Công việc của anh bao gồm chế biến món ăn và phục vụ khách. Thu nhập khoảng 2 triệu won mỗi tháng được dùng để trang trải sinh hoạt phí, đóng học phí và gửi tiền về cho gia đình ở quê nhà.

Tại nhiều quầy hàng trong chợ Sokcho, phần lớn nhân viên là du học sinh nước ngoài. Họ đảm nhiệm từ khâu chế biến, bán hàng đến dọn dẹp.

Một chủ quán bán đồ chiên trong chợ cho biết nếu không có du học sinh thì việc kinh doanh sẽ gặp nhiều khó khăn. Theo người này, lao động Hàn Quốc thường không muốn làm các công việc nặng nhọc hoặc tiềm ẩn rủi ro trong ngành dịch vụ.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại chợ trung tâm Gangneung. Tại đây, nhiều du học sinh đảm nhiệm các công việc như làm bánh truyền thống, chiên gà dakgangjeong hay chế biến các loại đặc sản bán cho khách du lịch.

Một chủ tiệm bánh trong khu chợ cho biết lượng khách du lịch tăng nhanh khiến nhu cầu nhân lực lớn hơn trước. Nhiều du học sinh từ Đại học Gangneung-Wonju đã giúp lấp đầy khoảng trống lao động này. Theo ông, dù công việc khá vất vả nhưng phần lớn sinh viên làm việc chăm chỉ và ít khi bỏ việc.

Quy định cho phép làm thêm nhưng thực tế khó kiểm soát

Theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp Hàn Quốc về tư cách lưu trú, du học sinh chỉ được phép làm thêm trong phạm vi không ảnh hưởng đến việc học. Những công việc này phải liên quan đến chuyên ngành hoặc là hoạt động mà sinh viên thông thường có thể tham gia.

Sinh viên năm nhất và năm hai nếu đạt trình độ tiếng Hàn TOPIK cấp 3, hoàn thành cấp độ 3 chương trình hội nhập xã hội hoặc hoàn thành khóa trung cấp tại Sejong Institute được phép làm thêm tối đa 25 giờ mỗi tuần trong ngày thường. Vào cuối tuần hoặc kỳ nghỉ, quy định không giới hạn số giờ làm việc.

Nếu không đáp ứng các điều kiện này, thời gian làm thêm bị giới hạn ở mức 10 giờ mỗi tuần.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng các quy định này khó được thực hiện đầy đủ trong thực tế. Doanh nghiệp cần nhân lực, trong khi nhiều du học sinh lại cần thêm thu nhập nên cả hai bên đều có xu hướng nới rộng thời gian làm việc.

Lo ngại du học sinh bỏ học, gia tăng cư trú bất hợp pháp

Việc dành quá nhiều thời gian cho công việc khiến nhiều sinh viên khó theo kịp chương trình học. Một số chuyên gia cho rằng sinh viên làm việc 40–50 giờ mỗi tuần gần như không thể duy trì việc học bình thường.

Ông Lee Chang-yong, giảng viên tại Trung tâm Ngôn ngữ Đại học Quốc gia Seoul, nhận định sự gia tăng của “du học sinh làm thêm” là kết quả của lợi ích chung giữa các bên. Các trường đại học muốn thu hút nhiều sinh viên quốc tế, du học sinh cần tiền, còn các địa phương phụ thuộc vào nguồn lao động này để duy trì hoạt động kinh tế.

Tuy nhiên, theo ông, hệ quả là mục tiêu giáo dục của chương trình du học đang bị lu mờ.

Theo thống kê của Hiệp hội Di trú Hàn Quốc, tính đến năm 2024 có 34.267 người cư trú bất hợp pháp từng là du học sinh, tăng hơn 5 lần so với năm 2014 khi con số này chỉ là 6.782 người.

Tỷ lệ cư trú bất hợp pháp trong nhóm du học sinh cũng tăng từ 7,8% năm 2014 lên 8,7% năm 2018 và 15,7% năm 2022. Dù giảm xuống còn 11,6% trong năm gần đây, con số này vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn giữa thập niên 2010.

Các chuyên gia cho rằng điều này cho thấy dù số lượng du học sinh tăng mạnh nhưng chất lượng và sự ổn định của quá trình lưu trú đang suy giảm.

Cần điều chỉnh chính sách để du học sinh tập trung vào học tập

Nhiều ý kiến đề xuất tăng cường đào tạo tiếng Hàn và siết chặt quy định làm thêm để sinh viên có thể tập trung hơn vào việc học.

Giáo sư Kim Do-gyun của Đại học Halla (Jeju) cho rằng cần xử lý nghiêm các trường hợp trường học hoặc địa phương buông lỏng quản lý, chẳng hạn như việc chỉnh sửa sổ điểm danh để hợp thức hóa tình trạng sinh viên không đi học.

Ông đề xuất áp dụng các biện pháp như hạn chế tuyển sinh quốc tế đối với những trường có tỷ lệ cư trú bất hợp pháp cao, đồng thời điều chỉnh các quy định lao động cho phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương.

Theo ông, nếu có nhiều tiền lệ về du học sinh tốt nghiệp và tìm được việc làm ổn định tại Hàn Quốc, sinh viên sẽ có động lực tập trung vào việc học thay vì chỉ làm thêm.

Một quan chức Bộ Tư pháp Hàn Quốc cho biết nguyên tắc hiện nay vẫn là cho phép du học sinh làm việc trong phạm vi không ảnh hưởng đến học tập. Tuy nhiên, việc duy trì nguyên tắc này trong thực tế không dễ dàng.

Theo vị này, để người nhập cư có thể trở thành lực lượng đóng góp tích cực cho xã hội Hàn Quốc, yếu tố quan trọng nhất vẫn là giáo dục. Do đó, cần thu hẹp khoảng cách nhận thức giữa chính quyền địa phương, trường học, du học sinh và cơ quan quản lý để tìm ra giải pháp cân bằng giữa học tập và lao động.