Chỉ 242 giấy phép trong tổng số 13.000 chỉ tiêu: Chính sách tuyển lao động nước ngoài ngành nhà hàng Hàn Quốc bị đánh giá kém hiệu quả

Doanh nghiệp vẫn khát nhân lực giữa áp lực chi phí ngày càng lớn

Chính sách tuyển dụng lao động nước ngoài nhằm giải quyết tình trạng thiếu nhân lực trong ngành dịch vụ ăn uống tại Hàn Quốc đang không phát huy hiệu quả như kỳ vọng. Dù ngành nhà hàng vẫn đối mặt với tình trạng thiếu lao động kéo dài và chi phí nhân công liên tục tăng, việc tiếp cận nguồn lao động nước ngoài vẫn gặp nhiều rào cản. Nhiều doanh nghiệp cho rằng đây là một chính sách "có cũng như không", chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Các doanh nghiệp trong ngành cũng thừa nhận rằng việc mở rộng tuyển dụng lao động nước ngoài không thể giải quyết toàn bộ khó khăn mang tính cơ cấu mà ngành dịch vụ ăn uống đang phải đối mặt. Chi phí nhân công, tiền thuê mặt bằng và giá nguyên liệu đều tăng mạnh khiến áp lực kinh doanh ngày càng lớn.

Tuy nhiên, phần lớn ý kiến đều cho rằng việc mở rộng nguồn lao động nước ngoài vẫn là giải pháp cần thiết. Dù không giúp giảm đáng kể chi phí vận hành, lực lượng này có thể bổ sung cho những vị trí rất khó tuyển như rửa bát, phụ bếp và hạn chế tình trạng nhà hàng buộc phải giảm ngày mở cửa vì thiếu nhân viên.

Chỉ sử dụng hơn 6% chỉ tiêu visa E-9

Theo số liệu do nghị sĩ Park Hae Cheol thuộc Ủy ban Môi trường và Lao động Quốc hội Hàn Quốc công bố sau khi nhận báo cáo từ Bộ Việc làm và Lao động, trong năm ngoái Hàn Quốc phân bổ 13.000 chỉ tiêu visa E-9 cho lĩnh vực dịch vụ.

Tuy nhiên, trên thực tế chỉ có 782 giấy phép tuyển dụng được cấp, tương đương khoảng 6% tổng chỉ tiêu.

Riêng lĩnh vực nhà hàng chỉ được cấp 242 giấy phép tuyển dụng, một con số rất thấp so với nhu cầu thực tế.

Dù vậy, Chính phủ Hàn Quốc vẫn đánh giá nhu cầu tuyển dụng đã được đáp ứng và quyết định giảm hạn ngạch visa E-9 của lĩnh vực dịch vụ trong năm nay xuống còn 1.000 người.

Nhiều ý kiến cho rằng quyết định cắt giảm hạn ngạch này chưa phản ánh đúng thực trạng thiếu lao động tại các nhà hàng trên cả nước

.

Visa E-9 được mở rộng cho ngành nhà hàng từ năm 2024

Chế độ cấp phép tuyển dụng lao động nước ngoài cho phép các doanh nghiệp không tuyển được lao động Hàn Quốc có thể sử dụng lao động nước ngoài mang visa E-9.

Trước đây chương trình chủ yếu áp dụng cho lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp và chăn nuôi. Từ tháng 4 năm 2024, phạm vi áp dụng được mở rộng sang ngành nhà hàng nhằm giải quyết tình trạng thiếu nhân lực ngày càng nghiêm trọng.

Tuy nhiên, giới kinh doanh cho rằng chính sách vẫn chưa đủ sức tháo gỡ khó khăn bởi số lượng giấy phép được cấp quá ít, khiến doanh nghiệp gần như không thể tiếp cận nguồn lao động cần thiết.

Ngành nhà hàng chịu sức ép từ nhiều phía

Môi trường kinh doanh của ngành dịch vụ ăn uống tại Hàn Quốc đang ngày càng khó khăn với hàng loạt áp lực như:

• Chi phí nhân công tăng cao.
• Tiền thuê mặt bằng liên tục tăng.
• Giá nguyên liệu leo thang do lạm phát.
• Sức mua của người tiêu dùng suy giảm vì kinh tế trì trệ.
• Gánh nặng lãi vay và trả nợ gia tăng do lãi suất cao.
• Chi phí đóng cửa kinh doanh rất lớn.

Trong đó, chi phí nhân công được xem là áp lực lớn nhất.

Năm nay, mức lương tối thiểu tại Hàn Quốc là 10.320 won mỗi giờ. Theo quy định của Luật Tiêu chuẩn lao động, người làm việc từ 15 giờ mỗi tuần trở lên còn được hưởng phụ cấp nghỉ hàng tuần.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ đang thảo luận mức lương tối thiểu cho năm 2027 cũng khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại chi phí lao động sẽ tiếp tục tăng.

Một đại diện ngành nhà hàng cho biết:

"Hầu hết các chuỗi nhà hàng đều có số lượng nhân sự tối thiểu bắt buộc. Ngoại trừ một số cửa hàng nhỏ chỉ bán mang đi hoặc giao hàng, gần như không thể vận hành chỉ với một người. Vì vậy chi phí nhân công luôn là gánh nặng rất lớn."

Người này cho biết thêm, nếu một cửa hàng kỳ vọng doanh thu khoảng 6 đến 8 triệu won mỗi tháng, họ thường phải sử dụng ít nhất 2 đến 3 nhân viên, tương đương 4 đến 6 triệu won tiền lương mỗi tháng.

Hiện nhiều nhà hàng đã lắp đặt hệ thống gọi món và thanh toán ngay tại bàn nhằm giảm số lượng nhân viên phục vụ. Tuy nhiên, giải pháp này cũng phát sinh phí dịch vụ nên chưa thể thay thế hoàn toàn lao động.

Một đại diện khác trong ngành nhận định:

"Nếu lương tối thiểu tiếp tục tăng mạnh, giá bán thực phẩm chắc chắn cũng sẽ tăng theo. Để tồn tại, doanh nghiệp buộc phải chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng, tạo nên vòng luẩn quẩn."

Suất ăn công nghiệp cũng thiếu người

Không chỉ nhà hàng, ngành cung cấp suất ăn công nghiệp tại Hàn Quốc cũng đang rơi vào tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng.

Đây là công việc có cường độ lao động cao nên rất khó thu hút lao động trẻ. Tình trạng thiếu nhân lực càng nghiêm trọng hơn tại các địa phương ngoài khu vực đô thị.

Hiện nay, lao động nước ngoài chỉ chiếm chưa đến 1% tổng lực lượng lao động trong ngành.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp suất ăn công nghiệp ưu tiên tuyển lao động mang visa F-4 dành cho người Hàn Quốc ở nước ngoài hơn là visa E-9.

Nguyên nhân là người mang visa F-4 không yêu cầu doanh nghiệp phải bố trí chỗ ở, đồng thời có khả năng giao tiếp tiếng Hàn tốt hơn, giúp đảm bảo yêu cầu về vệ sinh và an toàn thực phẩm.

Theo một đại diện trong ngành:

"Các bếp ăn tập thể phải phục vụ số lượng lớn suất ăn trong thời gian rất ngắn. Chỉ cần thiếu nhân lực là toàn bộ hoạt động sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy doanh nghiệp buộc phải mở rộng tuyển dụng sang cả lao động nước ngoài."

Nhà hàng nhỏ khó tiếp cận lao động nước ngoài hợp pháp

Các nhà hàng quy mô nhỏ cũng đang gặp nhiều khó khăn trong tuyển dụng.

Do thiếu người kéo dài, nhiều chủ quán phải tự làm cả bếp lẫn phục vụ hoặc dựa vào người thân để duy trì hoạt động.

Theo các doanh nghiệp, quy định hiện nay khiến việc tuyển lao động nước ngoài hợp pháp rất khó khăn. Điều này khiến không ít cơ sở nhỏ phải sử dụng lao động bất hợp pháp vì không còn lựa chọn khả thi.

Ngành dịch vụ ăn uống cho rằng Chính phủ cần cải thiện hệ thống cung ứng lao động nước ngoài hợp pháp để phù hợp hơn với điều kiện thực tế, đồng thời giúp các nhà hàng nhỏ dễ tiếp cận chính sách.

Một chủ nhà hàng tại quận Gangseo, Seoul chia sẻ:

"Các nhà hàng nhỏ rất cần lao động nhưng muốn tuyển người mang visa E-9 thì trước hết phải giải quyết chỗ ở. Trong khi tại Seoul, chi phí thuê nhà quá cao nên nhiều cơ sở không đủ khả năng tuyển dụng."

Mở rộng lao động nước ngoài vẫn còn nhiều tranh luận

Bên cạnh việc đồng tình cần mở rộng lao động nước ngoài, nhiều chuyên gia cũng cảnh báo về những hệ lụy có thể phát sinh.

Một trong những vấn đề đáng lo ngại là quyền lợi của lao động nước ngoài như nợ lương, không được trả đủ lương tối thiểu hoặc điều kiện làm việc chưa được đảm bảo.

Nếu chỉ tăng số lượng lao động nhập cư mà không cải thiện môi trường làm việc thì nguy cơ phát sinh nhiều vấn đề xã hội sẽ càng lớn.

Ngoài ra, các nhà hàng có dưới 5 lao động, vốn không chịu đầy đủ quy định của Luật Tiêu chuẩn lao động về tiền làm thêm và thời gian làm việc, cũng nằm trong diện được phép tuyển lao động E-9. Điều này khiến nhiều người lo ngại về chất lượng việc làm.

Một số ý kiến cũng cho rằng nếu chỉ tập trung mở rộng lao động nước ngoài mà không cải thiện điều kiện làm việc và chính sách hỗ trợ việc làm cho thanh niên Hàn Quốc thì cơ hội việc làm của lao động trong nước có thể tiếp tục bị thu hẹp.

Một đại diện ngành nhà hàng giấu tên nhận định:

"Tình trạng thiếu nhân lực trong ngành đã kéo dài nhiều năm nên việc cho phép tuyển lao động visa E-9 là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, chính sách này chỉ giúp giảm bớt tình trạng thiếu người chứ khó có thể làm giảm chi phí nhân công."

dailian.co.kr