Góc nhìn đầu tư : Giới trẻ Hàn Quốc "bỏ" Thị trường nội địa vì muốn "Cool" hay vì túi tiền?

 Gần đây, một phát biểu của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) Rhee Chang-yong đã tạo nên một cơn địa chấn nhỏ trong cộng đồng nhà đầu tư cá nhân. Ông cho rằng việc giới trẻ Hàn Quốc ồ ạt mang tiền đi đầu tư chứng khoán nước ngoài (chủ yếu là Mỹ) là do "hội chứng sợ bỏ lỡ" và tâm lý muốn thể hiện sự sành điệu ("cool factor"). Ông còn lo ngại đây là một "tình huống độc nhất vô nhị chỉ có tại Hàn Quốc".

 Ngay khi đọc được tin này, nhiều người thậm chí còn tưởng đây là một video deepfake vì khó tin rằng một người đứng đầu ngành tài chính lại có nhận định cảm tính đến vậy. Nhưng khi xác nhận đó là sự thật, chúng ta cần phải ngồi lại và phân tích câu chuyện này dưới góc độ dòng tiền và hiệu quả đầu tư thực tế, thay vì đổ lỗi cho tâm lý giới trẻ.

Để rộng đường dư luận, dưới đây là nguyên văn chia sẻ của Thống đốc:

"Tôi hỏi tại sao lại đầu tư (ra nước ngoài) nhiều như vậy... Câu trả lời thốt ra ngay là: 'Vì nó ngầu (cool) mà'. Chứ không phải vì lãi suất hay mấy thứ đại loại thế."

"Việc này cứ lan rộng ra như một trào lưu, nên xét về mặt đó thì tôi thấy lo ngại."

(Nguyên văn tiếng Hàn: 답이 '쿨하잖아요' 이렇게 딱 나오더라고요... 이게 무슨 유행처럼 막 커지는 게 그래서 그런 면에서 걱정이 됩니다)

1. Đầu tư là cuộc chiến của Lợi nhuận, không phải sàn diễn thời trang

 Trong thế giới tư bản, dòng tiền cực kỳ thông minh và lạnh lùng. Nguyên tắc cơ bản nhất luôn là Risk (Rủi ro) và Return (Lợi nhuận). Không một nhà đầu tư nào, dù trẻ hay già, lại sẵn sàng đốt những đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình chỉ để trông có vẻ "ngầu" trong mắt bạn bè.

 Hãy thử làm một phép tính đơn giản. Nếu bạn bỏ ra 25 triệu VND (khoảng 1.000 USD) để đầu tư. Bạn sẽ chọn một thị trường đi ngang suốt 10 năm, hay chọn những thị trường có các gã khổng lồ công nghệ tăng trưởng 20-30% mỗi năm? Hành động rút tiền khỏi Hàn Quốc để sang Mỹ không phải là "bệnh sỹ", đó là sự dịch chuyển hợp lý của những "chiếc ví" thông minh đang tìm kiếm tỷ suất sinh lời tốt nhất. Gọi họ là những "bệnh nhân mắc bệnh cool" là đang đánh tráo khái niệm và phớt lờ bản chất của kinh tế học hành vi.

2. Vấn đề nằm ở nội tại thị trường: Câu chuyện của các Chaebol

 Nếu lo lắng dòng vốn chảy máu ra nước ngoài, thay vì trách giới trẻ, các nhà làm chính sách nên nhìn thẳng vào vấn đề cốt lõi: Korea Discount (Sự định giá thấp của thị trường Hàn Quốc).

 Tại sao chứng khoán Hàn Quốc lại rẻ và kém hấp dẫn? Một phần nguyên nhân lớn đến từ cơ cấu quản trị doanh nghiệp của các tập đoàn lớn Hàn Quốc hay còn gọi là Chaebol. Dù sở hữu những cái tên đẳng cấp thế giới như Samsung, Hyundai hay SK, nhưng cơ chế bảo vệ quyền lợi cổ đông nhỏ lẻ tại Hàn Quốc vẫn còn nhiều hạn chế so với thị trường Mỹ. Cổ tức thấp, cấu trúc sở hữu chéo phức tạp của các công ty lớn nhất Hàn Quốc khiến nhà đầu tư cảm thấy họ không được chia sẻ lợi nhuận xứng đáng với sự tăng trưởng của doanh nghiệp.

 Khi "sân nhà" không đủ tốt, nhà đầu tư ắt sẽ tìm đến những "sân khách" minh bạch hơn, nơi mà quyền lợi của cổ đông được đặt lên hàng đầu. Đó không phải là trào lưu, đó là phản ứng tự vệ của dòng vốn.

3. Sự thật về "Tình huống độc nhất vô nhị": Nhìn sang Nhật Bản

 Thống đốc cho rằng đây là hiện tượng chỉ có ở Hàn Quốc. Đây là một nhận định thiếu chính xác về dữ liệu vĩ mô.

 Hãy nhìn sang nước láng giềng Nhật Bản. Chính phủ Nhật thậm chí còn tạo điều kiện cho người dân mang tiền ra nước ngoài thông qua tài khoản miễn thuế NISA. Giới trẻ và cả người già Nhật Bản đang bán đồng Yên để mua vào cổ phiếu Mỹ (S&P 500) với tốc độ chóng mặt. Chỉ trong nửa đầu năm nay, con số mua ròng của cá nhân Nhật Bản tại nước ngoài đã lên tới hàng nghìn tỷ Yên (tương đương hàng trăm nghìn tỷ VND).

 Đó là chưa kể đến thực tế rằng thị trường Mỹ đang chiếm hơn 60% tổng vốn hóa toàn cầu. Nơi đó tập trung toàn bộ tinh hoa công nghệ của nhân loại từ AI đến Big Tech. Dòng tiền chảy về chỗ trũng, chảy về nơi có tăng trưởng là quy luật vật lý của tài chính, giống như trọng lực vậy.

 Việc chẩn đoán sai nguyên nhân sẽ dẫn đến những đơn thuốc sai lầm cho nền kinh tế. Giới trẻ Hàn Quốc không rời bỏ thị trường trong nước vì họ thích "cool". Họ rời đi vì họ đã đạt đến trình độ "Global Standard" trong tư duy đầu tư: Nơi nào sinh lời, nơi đó là đích đến.

 Muốn giữ chân dòng tiền, các công ty lớn Hàn Quốc và thị trường tài chính nước này cần một cuộc cải cách thực sự về quản trị và minh bạch, chứ không phải là những lời trách móc nhắm vào thế hệ tương lai.