Doanh nghiệp Hàn Quốc trả lương 3 năm để "mua" đơn từ chức

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa trì trệ và điều kiện kinh doanh khó khăn, hình thức "tự nguyện thôi việc" đang ngày càng thay thế sa thải bắt buộc, trở thành phương pháp tái cấu trúc nhân sự tiêu chuẩn tại các tập đoàn lớn Hàn Quốc. Tuy nhiên, dù đưa ra các gói bồi thường hậu hĩnh, các chương trình này vẫn không đạt được kỳ vọng về số lượng tham gia, cho thấy những rào cản pháp lý và thực tế gay gắt trong thị trường lao động.

Luật pháp quá chặt chẽ, sa thải trở nên 'bất khả thi'

Theo nguồn tin ngành công nghiệp vào thứ Năm, bất chấp môi trường kinh doanh khó khăn trên nhiều lĩnh vực, không một tập đoàn lớn nào của Hàn Quốc thực hiện việc sa thải bắt buộc trong năm nay. Thay vào đó, các công ty lớn như LG Chem, Hyundai Steel, LG Electronics, SK Telecom, LG U+, và các đơn vị bán lẻ như Hyundai Duty Free, 11Street đều tiến hành tái cấu trúc thông qua các chương trình tự nguyện thôi việc, lấy danh nghĩa tái tổ chức kinh doanh hoặc tái cân bằng lợi nhuận.

Thậm chí, một số công ty như 7-Eleven, LG Display và LG HelloVision còn phải đưa ra các chương trình này sang năm thứ hai liên tiếp. Các ngân hàng cũng đã thể chế hóa chương trình tự nguyện nghỉ việc, đặt mục tiêu cắt giảm chi phí lao động và tinh gọn hoạt động khoảng 2.000 nhân viên mỗi năm.

Một quan chức ngành công nghiệp cho biết: “Ngay cả khi tỷ lệ đăng ký thấp, các công ty cảm thấy họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc duy trì hình thức tự nguyện thôi việc.”

Lý do nằm ở rào cản pháp lý khiến việc sa thải gần như không thể thực hiện được. Theo Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động, các công ty phải chứng minh được "sự cần thiết quản lý khẩn cấp" và đưa ra bằng chứng về các nỗ lực nhằm tránh sa thải, như đóng băng tiền lương hay loại bỏ làm việc ngoài giờ. Ngoài ra, các nhà tuyển dụng cũng phải ưu tiên tự nguyện thôi việc trước, lựa chọn mục tiêu sa thải dựa trên tiêu chí khách quan và thông báo, tham vấn với công đoàn ít nhất 50 ngày trước.

Các tập đoàn vẫn bị ám ảnh bởi những tranh cãi sa thải hàng loạt trong quá khứ. Điển hình là vụ cắt giảm lớn của SsangYong Motor năm 2009 đã leo thang thành các cuộc đình công kéo dài và kiện tụng bồi thường thiệt hại, khiến các công ty vô cùng thận trọng với sa thải bắt buộc.

Chi phí cao và tác dụng ngược của chính sách nhân sự

Hệ quả là, các gói bồi thường cho việc tự nguyện thôi việc đã trở nên hậu hĩnh hơn rất nhiều so với trước đây. Trung bình, mức bồi thường tương đương với ba năm lương, với một số công ty đề nghị từ 400 triệu đến 500 triệu won (khoảng 7,4 tỷ đến 9,2 tỷ VNĐ) cùng với hỗ trợ học phí cho con cái.

Tuy nhiên, dù có các gói bồi thường lớn, tỷ lệ tham gia vẫn thấp do điều kiện thị trường việc làm kém hấp dẫn, khiến việc tìm kiếm công việc mới trở nên khó khăn.

Tại nhà máy Pohang của Hyundai Steel, công ty đã đề xuất gói bồi thường lên tới ba năm lương và hỗ trợ giáo dục cho 1.200 nhân viên kỹ thuật – nhưng chỉ có khoảng 10 nhân viên đăng ký. Ngược lại, KT chứng kiến khoảng 2.800 nhân viên chấp nhận lời đề nghị lên đến 430 triệu won, do một số nhà quan sát nhận định áp lực từ kế hoạch tách công ty của KT là động lực thúc đẩy.

Một nguồn tin từ một tập đoàn sản xuất lớn cho biết: “Ngay cả với các gói hào phóng, rất khó để tồn tại bên ngoài công ty trong thời kỳ suy thoái. Trớ trêu thay, thường chính những nhân tài trẻ có tiềm năng tìm việc mới lại chọn ra đi, trong khi những nhân viên năng suất thấp, lương cao, đáng lẽ phải là mục tiêu tái cấu trúc, lại ở lại. Nhưng sa thải đơn giản là không phải là một lựa chọn.”

Ông Cho Sang-wook, luật sư lao động tại hãng luật Yulchon, khẳng định: "Các yêu cầu pháp lý đối với việc sa thải quá nghiêm ngặt đến mức các tập đoàn lớn không thể dễ dàng sử dụng đến. Tự nguyện thôi việc kèm bồi thường vẫn là giải pháp thay thế an toàn hơn về mặt pháp lý."

Nhà tư vấn lao động Kim Jae-min khuyến nghị: "Thay vì lặp đi lặp lại việc tái cấu trúc lực lượng lao động để cắt giảm chi phí, các công ty nên thiết lập một chu kỳ luân chuyển lành mạnh bằng cách tuyển dụng nhân viên mới song song với các chương trình nghỉ hưu tự nguyện."