Visa F-4 và H-2 chính thức gộp làm một: Chính sách nhập cư Hàn Quốc thay đổi ra sao?

Chính phủ Hàn Quốc vừa quyết định sáp nhập hai loại thị thực dành cho người gốc Hàn ở nước ngoài là F-4 và H-2, động thái được giới chức mô tả như một bước tiến hướng tới bình đẳng. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, thay đổi này chưa chạm tới cốt lõi của vấn đề khi hệ thống thị thực vẫn ưu tiên người có huyết thống Hàn Quốc, trong khi người nhập cư không cùng sắc tộc tiếp tục chịu quy định chặt chẽ hơn.

Quyết định hợp nhất hai diện visa F-4 và H-2 đã xóa bỏ sự phân biệt trước đây giữa người gốc Hàn đến từ Trung Quốc, các nước thuộc Liên Xô cũ với nhóm đến từ các quốc gia giàu như Mỹ. Theo bà Yu So-jin, Đại học Sheffield (Anh), đây là bước đi quan trọng nhằm giảm bớt sự phân biệt trong nội bộ cộng đồng người gốc Hàn.

Tuy vậy, trong trao đổi qua email với báo chí gần đây, bà Yu cho rằng lợi ích từ diện lưu trú và làm việc dài hạn này vẫn chỉ dành cho người đồng sắc tộc (coethnic migrants) mà chưa mở rộng cho người nhập cư không có gốc Hàn. Theo bà, ở cấp độ căn bản, hệ thống thị thực hiện nay vẫn mang tính phân biệt đối xử với nhóm không cùng huyết thống khi họ phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt hơn.

Bà Yu, tác giả bài nghiên cứu “Migrant racialization in South Korea: class and nationality as the central narrative”, cho rằng Hàn Quốc về lâu dài cần một hệ thống thị thực mang tính phổ quát hơn, dựa trên quyền lợi thay vì nguồn gốc sắc tộc. Tuy nhiên, bà không kỳ vọng điều này sẽ sớm diễn ra.

Theo phân tích của bà, chính phủ Hàn Quốc xem người gốc Hàn mang quốc tịch nước ngoài là nguồn lực quan trọng trong thúc đẩy quan hệ quốc tế, đầu tư doanh nghiệp và ngoại giao văn hóa. Trong bối cảnh quốc gia này đang đối mặt với khủng hoảng dân số, nhu cầu bổ sung nhân lực càng trở nên cấp thiết, và những người được cho là có chung huyết thống, văn hóa với Hàn Quốc thường được ưu tiên.

Bà cũng nhận định việc duy trì và thúc đẩy hoạt động của Cơ quan Người Hàn ở nước ngoài (Overseas Koreans Agency) cho thấy tham vọng toàn cầu của Hàn Quốc song song với xu hướng chủ nghĩa dân tộc dựa trên sắc tộc vẫn còn hiện diện. Theo quan điểm này, trừ khi một mô hình công dân toàn cầu mang tính phổ quát thực sự hình thành, nhà nước vẫn có xu hướng duy trì khái niệm công dân và thành viên quốc gia dựa trên tiêu chí “người Hàn”.

Dù vậy, bà Yu cho rằng chế độ nhập cư nghiêm ngặt với người không cùng sắc tộc khó có thể bền vững trong dài hạn. Nếu tiếp tục duy trì, chính sách này có thể làm gia tăng tranh luận xã hội về việc thế nào được xem là “người Hàn” và liệu yếu tố sắc tộc có nên giữ vai trò trung tâm trong định nghĩa đó hay không. Bà cũng lưu ý rằng những bất bình đẳng kéo dài có thể gây phản ứng ngược đối với cả cộng đồng người gốc Hàn, trong bối cảnh một số cảm xúc tiêu cực với người Triều Tiên gốc Trung Quốc (Joseonjok) đã xuất hiện.

Theo chuyên gia này, Hàn Quốc không phải quốc gia duy nhất gắn đặc quyền nhập cư với yếu tố huyết thống. Nhật Bản, Đài Loan, Indonesia đều có các chương trình thị thực ưu tiên cho cộng đồng đồng sắc tộc ở nước ngoài. Tương tự, Israel, Hy Lạp hay Italy cũng áp dụng cơ chế dành cho cộng đồng kiều dân. Dù chi tiết khác nhau, các chương trình này đều dựa trên logic rằng bản sắc quốc gia gắn với sắc tộc và văn hóa chung, và người đồng sắc tộc có thể giúp giải quyết thiếu hụt lao động nhờ lợi thế ngôn ngữ, văn hóa.

Bà Yu cho rằng dù nhà nước có thể lên tiếng chống lại sự phân biệt và hỗ trợ hòa nhập cho mọi nhóm nhập cư, nguyên tắc vận hành vẫn cho thấy người Hàn được đặt trên người nhập cư. Trong nghiên cứu của mình, bà chỉ ra rằng dù tồn tại thứ bậc sắc tộc giữa các nhóm di cư, tất cả người nhập cư – cả đồng sắc tộc lẫn không đồng sắc tộc – đều có thể bị “bản địa hóa” theo cách tiêu cực bởi nhóm người sinh ra tại Hàn Quốc, vốn được xem là chủ thể có đầy đủ quyền công dân.

Việc sáp nhập visa F-4 và H-2 vì thế được nhìn nhận vừa là bước tiến về mặt kỹ thuật chính sách, vừa là phép thử cho hướng đi lâu dài của hệ thống nhập cư Hàn Quốc trong bối cảnh xã hội ngày càng đa dạng.

Theo nguồn tin từ The Korea Time