Vì sao cảm giác thầy cúng, thầy bói xuất hiện khắp nơi ở Hàn Quốc?

Mỗi khi năm mới đến, nhiều người lại bắt đầu tự hỏi: Năm nay sẽ ra sao? Công việc, tình cảm hay cuộc sống có tốt hơn không? Tại Hàn Quốc, những câu hỏi quen thuộc ấy thường dẫn người ta tìm đến các pháp sư hoặc thầy bói để xin lời khuyên. Chính vì vậy, thời điểm đầu năm luôn được xem là mùa cao điểm của ngành xem vận mệnh tại quốc gia này.

Điều đó thể hiện rất rõ khi một phóng viên liên hệ với một pháp sư nổi tiếng ở Seoul vào đầu tháng 12. Người này sử dụng nghệ danh Jamsil Bosal. Lịch hẹn của ông không chỉ kín trong tháng 1 mà đã đóng kín toàn bộ nửa đầu năm. Theo lời vị pháp sư, lịch hẹn vào các ngày thường sớm nhất phải đến ngày 8/6/2026 mới còn chỗ trống, còn lịch cuối tuần phải đợi đến ngày 22/8. Mức phí cho một buổi tư vấn kéo dài khoảng một giờ là 150.000 won, tương đương khoảng 104 USD. 

Nếu buổi xem bói liên quan đến các vấn đề của gia đình bốn người, khách hàng sẽ phải trả thêm 50.000 won.

Không chỉ các pháp sư nổi tiếng mới đông khách. Theo anh Kim, một người đã đi xem bói đều đặn mỗi năm suốt gần một thập kỷ, ngay cả những thầy bói ít tên tuổi hơn cũng rất khó đặt lịch vào thời điểm đầu năm. Anh cho biết mình bắt đầu tìm đến thầy bói sau một vụ tai nạn xe hơi nghiêm trọng và từ đó hình thành thói quen đi xem vận mệnh hàng năm. Anh kể rằng ở Ilsan có một nơi rất nổi tiếng vì thu hút nhiều khách hàng siêu giàu, và gần như không thể đặt lịch trong tháng 1. Tuy nhiên, ngay cả những nơi không quá nổi tiếng cũng thường kín lịch vào đầu năm. Theo anh, không phải ngẫu nhiên mà người Hàn thường nói đến khái niệm “xem vận mệnh đầu năm”.

Vậy quy mô thực sự của ngành xem bói tại Hàn Quốc lớn đến mức nào? Trên internet, một con số thường được lan truyền cho rằng có tới 800.000 pháp sư trên toàn quốc, tức trung bình cứ khoảng 64 người dân thì có một thầy bói. Con số này gây nhiều chú ý vì Hàn Quốc chỉ có khoảng 51 triệu dân. Để so sánh, nước này có khoảng 500.000 giáo viên từ bậc mẫu giáo đến trung học phổ thông và khoảng 800.000 lao động làm việc trên các nền tảng dịch vụ như ứng dụng giao đồ ăn.

Tuy nhiên, những người trong ngành cho rằng con số 800.000 hoàn toàn không có cơ sở. Một quan chức của Hiệp hội Pháp sư Hàn Quốc (Daehan Gyeongsin Yeonhaphoe), tổ chức shaman lớn nhất tại nước này, khẳng định ước tính trên không dựa trên bất kỳ dữ liệu thực tế nào. Tổ chức này được thành lập từ thập niên 1970 và đăng ký hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận từ năm 2000. Theo vị đại diện, ngay cả trong thời kỳ cao điểm trước đây, số pháp sư đăng ký trên toàn quốc cũng chỉ vào khoảng 300.000 người. Ngay cả khi tính đến sự gia tăng trong những năm gần đây, rất khó để nói rằng con số này đã vượt mức đó.

Ông cho rằng cảm giác “pháp sư xuất hiện ngày càng nhiều” có thể bắt nguồn từ việc ngày càng có nhiều người trẻ tham gia lĩnh vực này. Trước đây, phần lớn các pháp sư thường ở độ tuổi 50, 60 hoặc thậm chí 70. Hiện nay, những người trong độ tuổi 30 và 40 bắt đầu xuất hiện nhiều hơn. Tuy vậy, đến nay vẫn chưa có thống kê chính xác để chứng minh xu hướng này.

Số liệu chính thức từ Cơ quan Thống kê Hàn Quốc cũng cho thấy quy mô nhỏ hơn nhiều so với những gì lan truyền trên mạng. Theo dữ liệu năm 2023, có 10.512 người làm việc trong lĩnh vực “xem bói và các dịch vụ tương tự”, thuộc 9.895 cơ sở kinh doanh. So với năm 2020, số lao động trong ngành tăng khoảng 8%, còn số doanh nghiệp tăng khoảng 10%. Tuy nhiên, danh mục này không chỉ bao gồm các pháp sư shaman mà còn có những hoạt động khác như đọc bài tarot hoặc chiêm tinh học, vì vậy số pháp sư thực sự có thể còn thấp hơn.

Khoảng cách giữa cảm nhận của công chúng, ước tính trong ngành và số liệu thống kê chính thức chủ yếu bắt nguồn từ một thực tế: cho đến nay Hàn Quốc chưa từng tiến hành một cuộc khảo sát toàn quốc về số lượng pháp sư. Hiệp hội pháp sư cho rằng việc xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng là rất cần thiết, bởi khi bất kỳ ai cũng có thể tự nhận mình là pháp sư, điều đó có thể gây ra nhiều vấn đề xã hội. Theo họ, những người thực sự theo đuổi tín ngưỡng này có thể bị ảnh hưởng tiêu cực, đồng thời khiến hình ảnh shaman trong xã hội trở nên méo mó. Vị đại diện hiệp hội cũng bác bỏ quan điểm cho rằng việc yêu cầu được công nhận chính thức là vì lợi ích thuế. Ông cho rằng các tôn giáo lớn như Tin Lành, Công giáo hay Phật giáo cũng không được thành lập với mục đích nhận ưu đãi thuế từ chính phủ, và shamanism cũng vậy.

Dù vậy, cảm giác các pháp sư “xuất hiện khắp nơi” ở Hàn Quốc vẫn khá phổ biến. Trên danh nghĩa, Kitô giáo hiện là tôn giáo lớn nhất tại nước này, nhưng số người tuyên bố không theo tôn giáo nào vẫn chiếm hơn một nửa dân số. Theo khảo sát năm 2024 của hãng thăm dò Hankook Research, khoảng 49% người Hàn Quốc cho biết họ có tôn giáo, trong đó 20% theo Tin Lành, 17% theo Phật giáo, 11% theo Công giáo và khoảng 2% theo các tôn giáo khác. Tín ngưỡng shaman nằm trong nhóm 2% này.

Tuy nhiên, xét về mức độ xuất hiện trong đời sống văn hóa và truyền thông, shamanism lại có sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với tỷ lệ tín đồ. Các pháp sư ngày nay xuất hiện ngày càng nhiều trên truyền hình, trong các chương trình giải trí và cả trên mạng xã hội. Họ tham gia các chương trình hẹn hò, xây dựng kênh YouTube riêng và thu hút lượng lớn người theo dõi trực tuyến.

Một ví dụ đáng chú ý là chương trình hẹn hò Possessed Love của đài SBS, nơi những pháp sư trẻ tham gia tìm kiếm tình yêu. Trong lĩnh vực điện ảnh, các bộ phim như Exhuma cũng khắc họa hình ảnh pháp sư như những nhân vật bí ẩn, hấp dẫn và thậm chí rất phong cách. Những hình ảnh này góp phần đưa shaman trở thành một phần quen thuộc của văn hóa đại chúng Hàn Quốc.

Không chỉ trong giải trí, các pháp sư còn nhiều lần xuất hiện trong các câu chuyện thời sự lớn. Truyền thông từng đưa tin về việc cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol bị cáo buộc tham khảo ý kiến thầy bói, hay những tranh cãi liên quan đến một pháp sư trong cuộc xung đột giữa tập đoàn giải trí HYBE và cựu CEO ADOR Min Hee-jin. Những sự kiện như vậy khiến shamanism thường xuyên trở thành chủ đề nóng trên báo chí.

Theo nhà phê bình văn hóa Jung Deok-hyun, hình ảnh pháp sư trong xã hội Hàn Quốc hiện nay đã thay đổi đáng kể so với trước đây. Nếu trước kia họ thường bị nhìn nhận như những nhân vật bí ẩn hoặc xa lạ với đời sống hiện đại, thì hiện nay nhiều pháp sư lại xuất hiện với phong cách trẻ trung, hợp xu hướng và gần gũi hơn với thế hệ millennials và Gen Z.

Ông cho rằng khi shamanism xuất hiện trong các vấn đề chính trị, nó thường bị nhìn nhận như một chủ đề nghiêm túc hoặc gây tranh cãi. Nhưng với khán giả trẻ, nhiều người lại tiếp cận nó như một dạng giải trí đời thường. Những chương trình như Possessed Love tạo ra các tình huống đặc biệt mà chỉ pháp sư mới có thể mang lại, chẳng hạn khi lời dự đoán tâm linh xung đột với cảm xúc tình yêu. Điều đó tạo nên lớp kịch tính mới mà các chương trình hẹn hò thông thường khó có được. Các yếu tố tương tự cũng thường xuất hiện trong các bộ phim hài lãng mạn của Hàn Quốc.

Bên cạnh yếu tố giải trí, một số chuyên gia cho rằng ngày càng nhiều người trẻ nhìn nhận pháp sư dưới góc độ tâm lý. Theo Jung Deok-hyun, các pháp sư thường lắng nghe câu chuyện của khách hàng và mang lại cảm giác được thấu hiểu. Trong một khía cạnh nào đó, họ có thể đóng vai trò giống như người tư vấn tâm lý, giúp người khác cảm thấy được an ủi và trấn an.

Đối với thế hệ trẻ đang phải đối mặt với nhiều áp lực về công việc, tương lai và các mối quan hệ, vai trò đó trở nên dễ đồng cảm hơn. Jang, 33 tuổi, cho biết cô dự định sẽ đến Busan để xem bói vào đầu năm 2026 sau khi được đồng nghiệp giới thiệu. Theo cô, bản thân sẽ không tin hoàn toàn mọi điều được nói ra, nhưng việc nghe ai đó nói về khả năng tương lai có thể diễn ra thế nào cũng khiến cô cảm thấy nhẹ lòng hơn. Cô thừa nhận mình có nhiều lo lắng về sự nghiệp và chuyện tình cảm, và đôi khi chỉ cần được nói ra những điều đó cũng đủ giúp giảm bớt cảm giác bất an.

Cre : Korea Herald