Văn hóa tang lễ tại Hàn Quốc: Từ trang phục, tiền phúng viếng đến những điều nên tránh

Từ tiền phúng viếng, cách đứng trước bàn thờ đến nghi thức cúi lạy, tang lễ tại Hàn Quốc là sự kết hợp giữa truyền thống lâu đời và những thay đổi theo thời đại. Tuy nhiên, trọng tâm lớn nhất vẫn là sự an ủi và hỗ trợ dành cho gia quyến người đã khuất.

Tang lễ Hàn Quốc: Nơi an ủi người ở lại

Khi bà ngoại của Oh Myung ah qua đời vào ngày cuối cùng của năm 2025, hưởng thọ 93 tuổi, nhiều người bạn thân lâu năm của gia đình đã di chuyển từ Seoul đến Incheon, quãng đường khoảng một giờ lái xe, để chia buồn.

Nhiều người trong số họ thậm chí chưa từng quen biết người quá cố. Họ đến chủ yếu để gặp gia đình, gửi lời chia buồn rồi rời khỏi nhà tang lễ sau khoảng 30 phút.

Ba ngày tang lễ cũng trở thành dịp hiếm hoi để đại gia đình sum họp sau nhiều năm xa cách. Giữa nỗi buồn mất mát, mọi người có thời gian trò chuyện, cập nhật cuộc sống, công việc và sự trưởng thành của con cháu.

Theo giáo sư Lee Jong woo, giảng viên ngành ướp xác tại Eulji University, tang lễ tại Hàn Quốc thường đặt trọng tâm vào việc an ủi gia đình còn sống, thay vì chỉ tưởng niệm người đã khuất như ở một số quốc gia khác.

Nhiều người tham dự không hẳn vì quen biết thân thiết với người mất, mà vì mối quan hệ với gia đình và mong muốn thể hiện sự quan tâm. Trong xã hội hiện đại bận rộn, đặc biệt vào mùa lễ cuối năm, việc đến viếng đôi khi mang tính nghĩa vụ xã hội và phép lịch sự nhiều hơn là nghi thức tưởng niệm thuần túy.

Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại

Văn hóa tang lễ Hàn Quốc ngày nay là sự pha trộn giữa truyền thống Nho giáo và ảnh hưởng phương Tây.

Tang lễ thời Joseon

Trong triều đại Joseon, tang lễ không chỉ là nghi thức gia đình mà còn mang ý nghĩa đạo đức và xã hội sâu sắc. Cách để tang phản ánh đức hạnh, lòng hiếu thảo và vị trí của mỗi người trong trật tự Nho giáo.

Trang phục tang truyền thống gọi là sangbok có quy định nghiêm ngặt tùy theo mối quan hệ với người đã khuất, nhưng đều đề cao sự giản dị và khiêm nhường.

Màu trắng được xem là màu tang chủ đạo, tượng trưng cho nỗi buồn, sự thuần khiết và sự trở về cõi tâm linh. Con trai để tang cha mẹ phải mặc áo vải gai không nhuộm màu, may thô và buộc dây rơm trong suốt thời gian chịu tang dài ngày.

Những nghi lễ này đòi hỏi nhiều thời gian và công sức chuẩn bị, tạo áp lực lớn cho gia đình.

Sự thay đổi trong thời hiện đại

Ngày nay, phần lớn các quy định nghiêm ngặt đã được giản lược. Thay vì tập trung vào nghi lễ phức tạp, nhiều gia đình coi trọng việc quây quần bên nhau để tưởng nhớ người đã mất.

Màu đen đã thay thế màu trắng làm trang phục tang chủ đạo, chịu ảnh hưởng từ văn hóa phương Tây. Sự thay đổi này một phần bắt nguồn từ thời kỳ Nhật Bản đô hộ Hàn Quốc giai đoạn 1910 đến 1945, khi nhiều nghi lễ truyền thống bị hạn chế và trang phục tang màu đen theo phong cách phương Tây dần phổ biến.

Bên cạnh đó, nhà tang lễ đặt trong bệnh viện ngày càng phổ biến. Tang lễ không còn tổ chức tại nhà riêng như trước mà diễn ra trong không gian chuyên biệt, phản ánh quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng của Hàn Quốc sau thế kỷ 20.

Đi viếng tang lễ tại Hàn Quốc nên mặc gì?

Khi nhận tin có người qua đời, nhiều người bối rối không biết nên nói gì và mặc gì cho phù hợp.

Trang phục dự tang lễ tại Hàn Quốc thường mang tông màu tối, đơn giản và kín đáo.

Nam giới thường mặc vest đen kèm tất đen, có thể thay bằng màu xanh đậm hoặc xám đậm, kết hợp áo sơ mi trắng hoặc màu trung tính.

Nữ giới mặc trang phục đen hoặc màu trầm, đi giày đen, hạn chế trang sức và trang điểm nhẹ nhàng.

Hầu hết nhân viên văn phòng đều có sẵn trang phục phù hợp trong tủ quần áo vì tang lễ thường diễn ra vào buổi tối sau giờ làm.

Trang phục hở vai, áo sát nách, quần short hay váy quá ngắn đều bị xem là không phù hợp, kể cả vào mùa hè.

Lưu ý quan trọng về giày dép và tất

Một chi tiết dễ bị bỏ qua là nhiều nhà tang lễ yêu cầu tháo giày khi vào bên trong. Vì vậy, tất hoặc vớ là điều bắt buộc.

Việc đi chân trần được xem là thiếu tôn trọng và có thể khiến bạn rơi vào tình huống khó xử.

Tiền phúng viếng và nghi thức trước bàn thờ

Tiền phúng viếng thường được gửi tại bàn tiếp nhận gần lối vào, thay vì trao trực tiếp cho gia đình trước bàn thờ.

Phần khiến nhiều người lo lắng nhất là nghi thức đứng trước di ảnh người quá cố.

Thông thường, người viếng sẽ dâng hoa cúc hoặc thắp hương. Hoa cúc được đặt sao cho bông hướng về phía di ảnh. Hương được châm bằng nến đặt trên bàn nhỏ trước lư hương.

Sau khi dâng hoa hoặc hương, người viếng cúi lạy hoặc mặc niệm trong vài giây.

Trước đây, cách cúi lạy có sự phân biệt giữa nam và nữ. Tuy nhiên hiện nay, nhiều người chỉ cúi hai lần hoặc đứng mặc niệm, và cả hai hình thức đều được chấp nhận rộng rãi.

Sau khi hoàn tất nghi thức, người viếng cúi đầu chào trưởng nam hoặc đại diện gia đình rồi rời đi. Một số người lùi vài bước trước khi quay lưng, thể hiện sự tôn kính, dù điều này không còn bắt buộc nghiêm ngặt.

Bữa ăn sau lễ viếng

Sau khi viếng, khách thường được mời dùng bữa nhẹ do gia đình chuẩn bị.

Món phổ biến là yukgaejang, một loại canh bò cay màu đỏ. Theo quan niệm dân gian, màu đỏ và vị cay giúp xua đuổi tà khí.

Khách có thể uống một ít rượu soju nếu muốn, nhưng không bắt buộc.

Người Việt tại Hàn Quốc cần lưu ý gì?

Với cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Hàn Quốc, hiểu rõ văn hóa tang lễ không chỉ giúp tránh những tình huống khó xử mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với đồng nghiệp, bạn bè và đối tác người Hàn.

Chỉ cần chuẩn bị trang phục phù hợp, nắm rõ cách gửi tiền phúng viếng và thực hiện nghi thức cơ bản trước bàn thờ, bạn đã có thể tham dự tang lễ một cách trang trọng và đúng mực.

Tang lễ tại Hàn Quốc không chỉ là nghi thức tiễn biệt, mà còn là dịp thể hiện sự quan tâm, gắn kết và sẻ chia với những người ở lại.

Cre : The Korea Herald