“Kỳ tích sông Hàn”: Hành trình biến Hàn từ quốc gia tro tàn sau chiến tranh thành trung tâm đổi mới

Từ một quốc gia nghèo nàn sau chiến tranh Triều Tiên, Hàn Quốc ngày nay được thế giới biết đến như một trong những trung tâm công nghệ hàng đầu. Câu chuyện trỗi dậy mạnh mẽ này thường được gọi bằng cái tên “Kỳ tích sông Hàn”.

Xuất phát điểm khó khăn

Đầu thập niên 1960, nền kinh tế Hàn Quốc ở mức rất thấp: GDP năm 1961 chỉ đạt 2,3 tỷ USD, bình quân đầu người chưa tới 100 USD. Cơ cấu kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp, xuất khẩu chỉ bằng một phần rất nhỏ so với nhập khẩu. Hoạt động khoa học và nghiên cứu hầu như không có, cả nước chỉ có vài viện công lập với chưa đến 5.000 kỹ sư và nhà khoa học.

Trong bối cảnh đó, chính phủ xác định con người là yếu tố quyết định duy nhất để phát triển. Các kế hoạch kinh tế 5 năm được khởi động từ 1962, hướng đến công nghiệp hóa, thay thế nhập khẩu và đẩy mạnh xuất khẩu.

Con đường tiếp nhận công nghệ

Do thiếu nền tảng công nghệ, Hàn Quốc ban đầu dựa vào chuyển giao từ nước ngoài. Thay vì thu hút mạnh vốn FDI như nhiều quốc gia khác, nước này chọn con đường “học hỏi gián tiếp”: mổ xẻ sản phẩm để nghiên cứu ngược, sản xuất thiết bị gốc (OEM) và nhận nhượng quyền công nghệ. Phương thức này giúp tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện cho lực lượng lao động được đào tạo thực tế.

Tới thập niên 1970, chính phủ tập trung vào ngành máy móc, hóa chất và lập thêm các viện nghiên cứu để hỗ trợ doanh nghiệp. Đây cũng là giai đoạn hình thành và củng cố các chaebol – tập đoàn gia đình khổng lồ như Samsung, Hyundai hay LG đóng vai trò dẫn dắt công nghiệp Hàn Quốc.

Bước ngoặt R&D

Khi nhu cầu công nghệ ngày càng phức tạp vào đầu thập niên 1980, Hàn Quốc nhận ra không thể mãi phụ thuộc vào bên ngoài. Năm 1982, Chương trình R&D Quốc gia ra đời, mở đường cho hàng loạt chính sách hỗ trợ nghiên cứu tư nhân, ưu đãi thuế và phát triển nhân lực khoa học.

Kết quả nhanh chóng thể hiện ở số lượng bằng sáng chế. Năm 1981, Hàn Quốc mới có hơn 1.800 bằng, nhưng tới 2005 con số này đã vượt 73.000. Sự bùng nổ này đưa Hàn Quốc trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp của nhiều nền kinh tế phát triển.

Tiến vào thời đại số

Thập niên 1990, Hàn Quốc khởi động các dự án hạ tầng công nghệ tầm quốc gia, nổi bật là kế hoạch băng thông rộng trị giá 1,5 tỷ USD năm 1995. Cùng lúc, các tập đoàn nội địa mở rộng sang lĩnh vực bán dẫn, điện tử, ôtô và thép.

Bước sang thế kỷ 21, quốc gia này tận dụng tối đa sự bùng nổ Internet và công nghệ số. Các startup như Woowa Brothers (ứng dụng giao đồ ăn) vươn lên thành “kỳ lân”, trong khi Samsung duy trì vị trí dẫn đầu thế giới về chip nhớ, màn hình và smartphone.

Vị thế ngày nay

Hàn Quốc hiện là một trong những nền kinh tế số tiên tiến nhất thế giới. Năm 2019, nước này là quốc gia đầu tiên thương mại hóa 5G. Theo Chỉ số Đổi mới Toàn cầu 2024 của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO), Hàn Quốc đứng thứ sáu toàn cầu.

Từ xuất phát điểm nghèo nàn sau chiến tranh, Hàn Quốc đã trở thành siêu cường công nghệ, chứng minh chiến lược tập trung vào giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo có thể thay đổi vận mệnh một quốc gia.