Hơn 12% doanh nghiệp dưới 5 người ở Hàn Quốc bị nghi giả mạo để né luật lao động

Tỷ lệ doanh nghiệp dưới 5 lao động giả mạo ở Hàn Quốc tăng hơn 50% trong 6 năm, nhiều lao động bị biến thành “tự doanh” để né luật và mất quyền lợi.

Tỷ lệ nghi ngờ cao nhất tại Seoul - Lao động bị biến thành “tự doanh” để né luật lao động

Một báo cáo mới cho thấy, hơn 1 trong 10 doanh nghiệp tại Hàn Quốc có dưới 5 lao động được cho là “giả mạo” nhằm né tránh các quy định trong Luật Tiêu chuẩn Lao động.

Theo số liệu công bố ngày 13/10 của Nhóm Luật sư Vì Nhân quyền Lao động (노동인권실현을 위한 노무사모임 – gọi tắt là Nonomo), tỷ lệ nghi ngờ doanh nghiệp dưới 5 lao động giả mạo trên toàn quốc năm 2023 đạt 12,53%, trong đó riêng Seoul lên tới 17,31%, Incheon 15,42%, Gyeonggi 14,87% và Sejong 13,68%.

So với năm 2018 khi tỷ lệ trung bình toàn quốc mới ở mức 8,29% thì con số này đã tăng hơn 51,5% chỉ trong 6 năm.
Điều này cho thấy xu hướng “lách luật” bằng cách lập công ty nhỏ để né quy định lao động ngày càng phổ biến.

“Doanh nghiệp dưới 5 người giả” là gì?

Tại Hàn Quốc, các doanh nghiệp có dưới 5 lao động được áp dụng quy định nới lỏng hơn trong Luật Tiêu chuẩn Lao động – chẳng hạn như không bắt buộc trả trợ cấp thôi việc, giới hạn về thời gian làm thêm, hay không phải tuân thủ một số điều khoản về nghỉ phép và bảo hiểm xã hội.

Tận dụng kẽ hở này, nhiều chủ doanh nghiệp đã “ngụy trang” quy mô công ty dưới 5 người, hoặc đăng ký lao động là “người làm nghề tự do” (freelancer, tự doanh), để tránh chi trả 4 loại bảo hiểm bắt buộc và các khoản phụ cấp theo luật.

Những người lao động bị biến thành “tự doanh” buộc phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 3,3%, nên họ được gọi là “lao động 3.3 giả”. Họ không được hưởng phúc lợi xã hội, bảo hiểm y tế, hay trợ cấp ngày nghỉ, khiến quyền lợi bị xâm hại nghiêm trọng.

Cách thức gian lận phổ biến

Theo báo cáo, nhiều doanh nghiệp đã lập công ty “trên giấy” chia nhỏ quy mô nhân sự. Ví dụ, một nhà hàng thịt nướng tại khu Hongdae, Seoul, có doanh thu lên đến 100 tỷ won/năm, vẫn khai báo toàn bộ nhân viên bán thời gian là “lao động tự doanh”. Họ ký hợp đồng làm việc với mức lương giờ 12.000 won, nhưng lại đăng ký người lao động dưới danh nghĩa “tự doanh” để né chi trả phụ cấp làm thêm, phụ cấp ngày nghỉ và trợ cấp hưu trí.
Một trường hợp cụ thể, một lao động bán thời gian bị nợ tới 48 triệu won (bao gồm lương phụ trội, tiền phép năm và chênh lệch trợ cấp thôi việc) vì bị gắn mác “tự doanh”.

Trong một trường hợp khác, một công ty thầu phụ A ký hợp đồng với tập đoàn logistics lớn, đã lập 6 công ty “ma” rồi đăng ký lao động di cư và người tị nạn thuộc các công ty này, nhằm trốn tránh trách nhiệm người sử dụng lao động.

Luật sư lao động Ha Eun-seong cho biết: “Đây là một chiêu thức rất đáng lo ngại. Họ lợi dụng việc người lao động nhập cư không hiểu rõ tiếng Hàn và luật Hàn Quốc, để né tránh trách nhiệm pháp lý của mình.”

Kêu gọi Bộ Lao động vào cuộc

Các tổ chức lao động đã đệ đơn kiến nghị lên Cục Lao động Seoul, yêu cầu Bộ Lao động Hàn Quốc tiến hành thanh tra toàn diện các doanh nghiệp có dấu hiệu gian lận.

Luật sư Ha Eun-seong nhấn mạnh: “Hiện nay, nhiều chủ doanh nghiệp cố tình chậm trả lương rồi thương lượng để khép vụ việc, khiến tình trạng vi phạm ngày càng lan rộng. Cách duy nhất để chấm dứt vòng luẩn quẩn này là thực hiện thanh tra lao động có kế hoạch, dựa trên dữ liệu của Cơ quan Phúc lợi Lao động và Cục Thuế Quốc gia.”

Tóm tắt số liệu chính

➡️ Tỷ lệ tăng trung bình toàn quốc: 51,5% trong 6 năm

Các chuyên gia lao động cho rằng, tình trạng “doanh nghiệp dưới 5 người giả” không chỉ làm méo mó thị trường lao động mà còn khiến hàng nghìn người lao động, đặc biệt là lao động nhập cư, phải chịu thiệt thòi về thu nhập và phúc lợi.
Nếu không có biện pháp giám sát nghiêm ngặt và chế tài cụ thể, hiện tượng “lách luật 5 người” sẽ tiếp tục lan rộng, tạo ra khoảng trống lớn trong hệ thống bảo vệ người lao động.

Những nỗ lực như tăng cường thanh tra định kỳ, chia sẻ dữ liệu giữa Bộ Lao động và Cục Thuế, hay bảo vệ người tố cáo, được xem là bước đi cấp thiết để khôi phục công bằng cho người lao động - những người đang làm việc hợp pháp nhưng lại bị gắn mác “tự doanh” một cách oan uổng.

Theo hankookilbo