Góc khuất của “giá dịch vụ y tế quốc tế”: Sản phụ di cư không giấy tờ không thể bước qua cửa bệnh viện

Sản phụ di cư không giấy tờ tại Hàn Quốc phải chịu viện phí hàng chục triệu won do giá dịch vụ y tế quốc tế. Nhiều ý kiến đề xuất cải cách để bảo vệ quyền sức khỏe mẹ và bé.

“Điều khiến chúng tôi đau lòng nhất khi hỗ trợ sản phụ di cư không giấy tờ là có người mang thai nhưng vì khó tiếp cận bệnh viện nên không thể giữ thai đến lúc sinh, thậm chí sảy thai. Việc chấm dứt thai kỳ cũng không dễ dàng, nên có trường hợp người mẹ tự tìm đến những phương pháp nguy hiểm hoặc đặt mua thuốc có độc tính cao từ quê nhà.”
Ông Bang Myeong Il, cán bộ Trung tâm Jinju Sarangui Jip chia sẻ.

Trước thực trạng sản phụ di cư không giấy tờ rơi vào vùng trũng y tế, nhiều ý kiến cho rằng cần cải cách thể chế, trong đó có việc bãi bỏ “giá dịch vụ y tế quốc tế”, nhằm đảm bảo quyền chăm sóc sức khỏe tối thiểu cho nhóm đối tượng này. Dù hiện nay một số địa phương đã triển khai chương trình hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh thông qua các tổ chức dân sự và bệnh viện công, song các chuyên gia nhấn mạnh cần đưa họ vào hệ thống chính sách công chính thức thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ tự phát.

Ngày 17, theo báo cáo nghiên cứu “Trải nghiệm khám thai của phụ nữ di cư không giấy tờ tại tỉnh Gyeongsang Nam” do Đại học Changshin và Đại học Quốc gia Gyeongsang công bố gần đây, các sản phụ không giấy tờ đang đối mặt với nhiều rào cản kinh tế, ngôn ngữ và nỗi lo sợ vì tình trạng cư trú bấp bênh.

Một phụ nữ đến từ Thái Lan cho biết vì khó khăn tài chính nên không thể thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết trước sinh. Một phụ nữ Việt Nam chia sẻ rằng do rào cản ngôn ngữ nên không thể hiểu rõ lời giải thích của bác sĩ. Nhiều người thừa nhận họ luôn cảm thấy sợ hãi khi đến bệnh viện vì thân phận không ổn định, thậm chí từng trải qua ánh nhìn phân biệt đối xử.

107 sản phụ được khám trong nửa năm

Từ tháng 7 năm ngoái, tại Jinju và Changwon, chương trình “Hỗ trợ khám thai cho sản phụ di cư không giấy tờ” đã được triển khai với sự tài trợ của Rotary International. Mục tiêu là hỗ trợ những sản phụ rơi vào hoàn cảnh như trên.

Chương trình có sự phối hợp giữa các tổ chức hỗ trợ người di cư như Trung tâm Jinju Sarangui Jip và năm cơ sở y tế, trong đó có Bệnh viện Đại học Quốc gia Gyeongsang và Trung tâm Y tế Masan. Chỉ trong nửa năm, đã có 107 sản phụ di cư được thăm khám tổng cộng 169 lượt. Đặc biệt, bốn trường hợp sản phụ nguy cơ cao, bao gồm sinh non, đã được phát hiện sớm và chuyển tuyến kịp thời.

Không chỉ hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh, chương trình còn triển khai chăm sóc sau sinh, theo dõi sức khỏe mẹ và bé, hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh, giáo dục kế hoạch hóa gia đình và đào tạo phiên dịch viên y tế cho cộng đồng di cư.

Giáo sư Kim Young Soo, Đại học Quốc gia Gyeongsang tại Changwon, người lên kế hoạch cho dự án, cho biết nhiều quốc gia châu Âu và Nhật Bản chi trả toàn bộ chi phí sinh nở và điều trị sơ sinh bất kể tình trạng bảo hiểm, trong khi Hàn Quốc hầu như không có hỗ trợ nhân đạo tương tự.

Ông giải thích rằng mỗi năm vẫn lặp lại tình trạng sản phụ không giấy tờ không đủ khả năng chi trả viện phí cao, dẫn đến sinh non và biến chứng. Vì vậy cần hỗ trợ từ giai đoạn khám thai để phòng ngừa rủi ro.

Hóa đơn hàng chục triệu won

Thực tế, khi sản phụ không giấy tờ không được khám thai kịp thời và phải sinh non hoặc điều trị tích cực cho trẻ sơ sinh, họ phải chịu “giá dịch vụ y tế quốc tế”, mức phí cao gấp nhiều lần thông thường, khiến tổng chi phí có thể lên đến hàng chục triệu won.

Năm 2023, một sản phụ người Việt nhập viện 9 ngày tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Gyeongsang ở Changwon, trẻ sơ sinh phải điều trị tích cực. Tổng viện phí cho cả mẹ và bé lên tới 82,23 triệu won.

Năm 2024, một sản phụ người Indonesia có con điều trị tại khoa hồi sức sơ sinh, tổng chi phí là 32,9 triệu won.

Đây là con số vượt quá khả năng chi trả của đa số lao động di cư không giấy tờ.

Khoản nợ viện phí cao cũng trở thành gánh nặng với bệnh viện. Dù nhiều sản phụ cố gắng trả dần từng khoản nhỏ, phần nợ xấu còn lại buộc bệnh viện phải gánh chịu. Đại diện Trung tâm Y tế Masan cho biết ngay cả bệnh viện công cũng không thể hoàn toàn tách rời khỏi áp lực tài chính. Mỗi năm, đơn vị này phân bổ khoảng 40 triệu won từ ngân sách tỉnh để hỗ trợ khám chữa bệnh cho người di cư không giấy tờ, song số tiền thường cạn sớm.

Khi nợ xấu tăng cao, nguy cơ các bệnh viện e ngại tiếp nhận bệnh nhân không giấy tờ cũng gia tăng. Sự hỗ trợ mang tính dân sự và tự nguyện của một số cơ sở y tế là chưa đủ để bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe cho sản phụ và trẻ nhỏ.

Kiến nghị bãi bỏ “giá dịch vụ y tế quốc tế”

Các chuyên gia cho rằng bãi bỏ “giá dịch vụ y tế quốc tế” là nhiệm vụ cấp bách để bảo đảm quyền chăm sóc sức khỏe cho người di cư không giấy tờ.

Hiện nay, những người không đủ điều kiện tham gia bảo hiểm y tế quốc gia khi đi khám phải trả mức phí cao hơn 3 đến 5 lần so với giá áp dụng cho người có bảo hiểm. Ban đầu, mức giá này được thiết kế dành cho khách du lịch y tế, nhưng do kẽ hở pháp lý, lại áp dụng cả với người cư trú không giấy tờ, vô tình đẩy họ ra xa hệ thống y tế.

Thậm chí, mức giá này do từng bệnh viện tự quyết định nên chưa có số liệu thống kê chính xác trên toàn quốc.

Các tổ chức bảo vệ quyền lợi người di cư nhiều lần đề xuất sửa đổi quy định thực thi của Luật hỗ trợ thu hút bệnh nhân nước ngoài và phát triển xuất khẩu dịch vụ y tế, nhằm áp dụng mức phí tương đương bảo hiểm y tế tối thiểu cho người không giấy tờ.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng chính quyền địa phương cần ban hành nghị quyết riêng để bảo đảm quyền phổ quát về thai sản và chăm sóc sức khỏe trẻ em, đưa nhóm này vào hệ thống y tế công.

Thực tế, thành phố Siheung thuộc tỉnh Gyeonggi đã ban hành “Nghị quyết phát hiện và hỗ trợ trẻ em không đăng ký khai sinh” năm 2023. Thành phố Namwon, tỉnh Jeollanam năm 2024 cũng ban hành quy định tương tự nhằm bảo đảm quyền cơ bản về phúc lợi, giáo dục và y tế cho trẻ em.

Giáo sư Kim nhấn mạnh rằng các tổ chức quốc tế khuyến nghị phải bảo đảm sản phụ và trẻ sơ sinh được tiếp cận dịch vụ y tế bất kể tình trạng cư trú. Ông cho rằng cần tăng cường vai trò của hệ thống y tế công và song song cải cách chính sách để bảo đảm sức khỏe cho nhóm này ở mức tương đương công dân bản địa.

Trước các kiến nghị trên, Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc cho biết sẽ xem xét nội dung liên quan.

Theo Hani.co.kr