Du học sinh Việt tại Hàn Quốc bị nợ lương, lừa visa, 42 trường hợp được công nhận nạn nhân

Hàn Quốc đã cấp 42 giấy xác nhận nạn nhân mua bán người, trong đó nhiều trường hợp là du học sinh Việt bị nợ lương và lừa đảo visa.

Một du học sinh người Việt Nam 24 tuổi, gọi là A, nhập học tại một trường đào tạo nghề ở thành phố Gimhae, tỉnh Gyeongnam vào năm 2023. Sau đó, A được đưa tới làm công việc hàn tại một nhà máy ở thành phố Mokpo, tỉnh Jeonnam nhưng không được trả lương.

Nhà trường từng hứa sẽ gia hạn visa nếu A nộp tiền, đã nhận 5 triệu 200 nghìn won nhưng sau đó phớt lờ trách nhiệm. Do vậy, A đứng trước nguy cơ trở thành người cư trú bất hợp pháp. Trong hoàn cảnh bế tắc, A may mắn được công nhận là nạn nhân của mua bán người và lao động cưỡng bức, qua đó được cấp visa G một một một một dành cho nạn nhân vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, giúp tiếp tục được ở lại Hàn Quốc hợp pháp.

Sau hai năm kể từ khi Hàn Quốc triển khai hệ thống xác nhận nạn nhân mua bán người và lao động cưỡng bức, số giấy xác nhận được cấp đang gia tăng rõ rệt. Đáng chú ý, ba trong bốn trường hợp liên quan đến lao động nước ngoài bị nợ lương.

Theo số liệu về tình hình xác định và bảo vệ nạn nhân mua bán người do nghị sĩ Lee In Seon thuộc đảng Quyền lực Quốc dân công bố ngày 17, dựa trên báo cáo của Bộ Bình đẳng Giới và Gia đình, từ tháng 3 năm 2023 đến tháng 11 năm nay, tổng cộng đã có 57 giấy xác nhận nạn nhân được cấp.

Năm 2023 chỉ có 3 trường hợp được cấp giấy xác nhận, sang năm 2024 con số này tăng lên 12 trường hợp, và riêng trong năm nay đã lên tới 42 trường hợp.

Toàn bộ những người được cấp giấy xác nhận đều là người nước ngoài. Xét theo loại hình xâm hại, bóc lột sức lao động chiếm tỷ lệ cao nhất với 43 trường hợp, tương đương 75 phần trăm. Tiếp theo là các trường hợp liên quan đến mại dâm và bóc lột tình dục với 10 trường hợp, và 4 trường hợp bị bóc lột cả về lao động lẫn tình dục. Trong nhóm bóc lột lao động, nợ lương là hình thức phổ biến nhất.

Hệ thống này được Chính phủ Hàn Quốc triển khai nhằm phát hiện sớm và bảo vệ kịp thời các nạn nhân của bạo lực tình dục, mua bán người và lao động cưỡng bức. Khi nạn nhân yêu cầu cấp giấy xác nhận, chính quyền địa phương sẽ tiến hành xác minh sự việc, lập ý kiến đánh giá và gửi hồ sơ lên Viện Xúc tiến Nhân quyền Phụ nữ Hàn Quốc. Việc cấp giấy được quyết định sau khi hội đồng thẩm định xem xét.

Tuy nhiên, một hạn chế lớn được chỉ ra là dù được cấp giấy xác nhận, nạn nhân vẫn không thể sử dụng văn bản này như chứng cứ quan trọng trong các vụ kiện dân sự hoặc hình sự. Ở phần cuối của giấy xác nhận có ghi rõ rằng giấy này chỉ dùng cho mục đích hỗ trợ nạn nhân tại các cơ sở bảo trợ, không được sử dụng cho các mục đích khác như chứng minh trong các vụ kiện dân sự hay hình sự.

Đối với người nước ngoài, giấy xác nhận còn có thể được dùng để xin visa tạm trú, nhưng với nạn nhân là công dân Hàn Quốc thì giá trị sử dụng rất hạn chế, khiến động lực xin cấp giấy không cao.

Các chuyên gia đang hỗ trợ những nạn nhân bị bóc lột lao động nghiêm trọng, trong đó có các vụ việc được gọi là nô lệ tại các cánh đồng muối, cho rằng giấy xác nhận nạn nhân cần được sử dụng trong việc xử lý hình sự đối với kẻ gây hại và làm căn cứ yêu cầu bồi thường thiệt hại thì mới có thể bảo vệ quyền lợi nạn nhân một cách thực chất.

Luật sư Choi Jeong Gyu thuộc Công ty Luật Wongok nhận định rằng dù nạn nhân được công nhận về mặt danh nghĩa, nhưng hiện nay các hỗ trợ thực tế về pháp lý, tâm lý và chương trình phục hồi vẫn còn rất thiếu. Ông nhấn mạnh cần tăng cường sự phối hợp giữa Bộ Tư pháp, cảnh sát và các cơ quan nhà nước để xây dựng một hệ thống hỗ trợ tổng hợp.

Về phía Bộ Bình đẳng Giới và Gia đình, cơ quan này cho biết đang xem xét cải thiện toàn diện hệ thống, bao gồm cả vai trò của giấy xác nhận nạn nhân. Đại diện Bộ cho biết giấy xác nhận đúng là sự công nhận chính thức của Nhà nước đối với nạn nhân mua bán người, nhưng hiện chưa có hiệu lực pháp lý ràng buộc. Trong thời gian tới, Bộ sẽ từng bước sửa đổi quy định thông qua việc điều chỉnh các quy tắc thi hành.

Theo GoodNews Paper