“Tôi có tên nhưng họ gọi tôi là thằng kia”: Sự thật cay đắng về đời sống lao động nhập cư ở Hàn Quốc

“Tôi có tên nhưng họ lại gọi tôi là thằng kia”… Những con người mà chúng ta đã làm ngơ..

Tác phẩm đạt giải tại Cuộc thi viết cảm xúc và đời sống lao động thời vụ, lao động phi chính thức năm 2024 của Trung tâm Quyền lợi Người lao động Busan.

Bài viết dưới đây dựa trên trải nghiệm có thật của một lao động hợp đồng bên ngoài trong cơ quan nhà nước Hàn Quốc. Tác phẩm đã được chỉnh sửa phục vụ cho việc đăng tải, được sự đồng ý của tác giả.

Khi muốn thấu hiểu cuộc sống của một ai đó, tôi thường nhìn thật sâu vào mắt họ. Vì không thể đồng hành với họ trong từng khoảnh khắc đời thường, tôi chọn cách lắng nghe cảm xúc qua ánh nhìn nhiều hơn là những lời nói rời rạc. Khi bất đồng ngôn ngữ khiến giao tiếp gặp khó khăn, tôi lại nhìn vào đôi mắt họ. Tôi vẫn đang sống và làm việc cùng những con người tồn tại nhưng lại bị xã hội coi như vô hình.

“Tôi muốn đổi chỗ làm. Tôi không hạnh phúc”

Một ngày nọ, hai thanh niên đến từ Đông Timor tìm gặp tôi trong văn phòng. Họ là anh em ruột, chỉ mới hai mươi và hai mươi mốt tuổi. Người anh tên Eric nhìn thẳng vào mắt tôi và nói chậm rãi.

“Tôi muốn chuyển sang nơi khác làm. Tôi không hạnh phúc chút nào. Tôi có tên mà chủ luôn gọi tôi là thằng kia hoặc chửi tục. Tôi mệt mỏi lắm. Hôm qua tôi sơ ý làm sai và ông ấy cầm gậy gỗ đe dọa đánh tôi.”

Phía chủ doanh nghiệp giải thích rằng Eric không tập trung khi làm việc, tạo ra nhiều lỗi nên cần phải dạy dỗ. Nhưng Eric nói rằng anh bị yêu cầu làm nhiều việc cùng lúc, đến mức không thể tập trung vào bất cứ việc gì. Có lần anh còn suýt bị máy cắt làm đứt tay.

Lý do khiến Eric khó tập trung là gánh nặng trên vai anh quá lớn. Anh vay tiền bạn bè để sang Hàn Quốc, phải trả nợ. Ở quê nhà, Eric còn bảy em trai nhỏ. Tiền anh kiếm được phải gửi về lo sinh hoạt phí và học phí cho các em. Công ty chỉ cung cấp bữa trưa nên buổi sáng và buổi tối anh thường nhịn đói.

Eric nói với tôi về cảm xúc và ước mơ của mình. “Tôi muốn mở một cửa hàng nhỏ để tự kinh doanh. Không biết có làm được hay không. Nhưng bây giờ tôi rất bất hạnh. Nói chuyện với cô tôi cảm thấy vui, nhưng hễ đến công ty là tôi lại buồn, lại khổ, lại thấy mình bất hạnh.”

Họ bị bắt, bị trục xuất, và bị đối xử như tội phạm

Tôi nhận được tin sáu lao động người Việt Nam bị bắt giữ tại Cơ quan Xuất nhập cảnh. Khi tôi đến nơi, phía công ty đã có mặt và hứa sẽ thanh toán đủ tiền lương, tiền thôi việc và cả phép năm chưa dùng trong tháng này. Không chỉ người Việt Nam, năm lao động Campuchia cũng đã bị bắt và đưa đến Cơ quan Xuất nhập cảnh Yeosu.

Trong lúc chờ đợi, một nhóm phụ nữ nước ngoài bước vào. Tất cả đều mặc đồ thể thao màu xanh neon và bị khóa tay bằng còng số tám. Khuôn mặt họ đỏ bừng vì căng thẳng, họ cúi gằm như thể phạm phải tội ác lớn.

Việc truy quét diễn ra dày đặc. Có lao động người Việt trốn chạy và rơi từ tầng ba khi cố tránh cảnh sát, gãy chân, gãy cột sống. Tôi không thể tưởng tượng nổi cảm giác tuyệt vọng của anh ta. Tôi muốn giúp họ phần nào, nhưng đôi khi chính bản thân cũng chạm giới hạn. Tôi từng tự hỏi liệu mình có đang thực sự giúp được họ không. Rồi có người đã nói với tôi: “Chỉ cần có người chịu lắng nghe họ và để họ biết rằng luôn có thể gọi cho cô khi cần. Như vậy đã là nguồn an ủi rất lớn rồi. Cô đã làm rất tốt.”

Tôi hiểu rằng mình không thể phá bỏ ngay bức tường lạnh lùng trước mặt họ, nhưng ít nhất tôi có thể đứng cạnh họ, cùng gõ vào bức tường đó cho đến khi nó nứt dần.

Tai nạn của Mina và nỗi sợ khi không có bảo hiểm

Mina làm công việc dọn phòng khách sạn được khoảng sáu tháng. Khi thay ga giường, bà bị vấp vào góc giường và ngã mạnh. Tay bà bị gãy nặng. Mina năm nay sáu mươi lăm tuổi. Bà từng làm thông dịch và tư vấn gần hai mươi năm. Sau khi nghỉ việc, bà tiếp tục lao động vì không có gia đình ở bên, phải tự lo cho cuộc sống ở xứ người. Nhưng bà đang cư trú không giấy phép nên không được hưởng bảo hiểm y tế.

Số tiền dành dụm bao năm phần lớn đã gửi về quê cho gia đình và dùng để trang trải cuộc sống. Bà không có khoản tiết kiệm đủ lớn để chi trả viện phí. Tai nạn khiến bà lo sợ, hoang mang về tương lai. Khi tôi nói rằng chắc bà đã rất sợ, Mina bật khóc nức nở như một đứa trẻ. Tôi đặt tay lên lưng bà, nhẹ nhàng dỗ dành.

Sau đó, tôi làm việc với khách sạn và bệnh viện để hoàn tất hồ sơ xin bảo hiểm tai nạn lao động. Tôi không biết hết cuộc đời bà ra sao, nhưng tôi chỉ mong khi rời Hàn Quốc, bà có thể mang theo ký ức về một sự tử tế cuối cùng.

Căn nhà mười mét vuông và câu chuyện của Jocelyn

Jocelyn mời tôi đến nhà ăn trưa. Tôi đi qua nhiều con hẻm nhỏ mới đến được căn nhà có cánh cửa sắt lớn. Bên trong, tám người gồm bạn bè và con của Jocelyn chen chúc trong căn phòng chưa đến mười mét vuông. Chồng của Jocelyn bị trục xuất về Philippines và không nhận được tiền thôi việc. Cô ủy quyền cho tôi và tôi đã giúp cô đòi lại được số tiền đó.

Trước khi gặp người chồng hiện tại, Jocelyn từng kết hôn với một người đàn ông Hàn Quốc để nhập cư. Người chồng ngoại tình và muốn ly hôn. Jocelyn muốn giữ visa nên ông ta đưa ra điều kiện. Cô phải trả bốn trăm triệu đồng tính theo giá trị phẫu thuật răng giả của ông ta và phải gửi cho ông mỗi tháng từ mười đến mười lăm triệu suốt hơn năm năm.

Sau này, Jocelyn sinh con với người đàn ông Philippines cô gặp tại nhà máy. Đứa trẻ được gửi cho chị gái cô, người đã kết hôn với một người Hàn và đang nuôi dưỡng cháu như con ruột. Bạn bè của Jocelyn cũng có hoàn cảnh giống vậy. Người thì mất chồng vì tai nạn, người thì ly hôn rồi tìm một người mới. Họ làm ở nhà máy, làm giáo viên dạy tiếng Anh hoặc làm trong cửa hàng thịt. Jocelyn vì stress khi chồng bị trục xuất mà bị áp xe ở chân, mưng mủ đến mức ăn vào tận xương.

“Ngoại quốc thì phải làm việc 3D chứ còn gì nữa”… Những lời tôi thường nghe từ chủ doanh nghiệp

Công việc của tôi là giúp lao động nhập cư đòi lại lương làm thêm, tiền thôi việc và các khoản họ bị chủ doanh nghiệp chiếm dụng. Khi nói chuyện với chủ, tôi nghe rất nhiều lời than phiền. Họ kể về việc lao động bỏ trốn khiến họ thiệt hại thế nào. Họ nói.

• “Thái độ nó hỗn nên tôi chửi vài câu mà cũng đi kiện.”
• “Không có giấy tờ mà cũng đòi tiền thôi việc sao.
• “Người nước ngoài thì phải làm việc ba D chứ còn gì nữa.”

Nhưng những lao động nhập cư tôi gặp đều là những con người đang cố gắng sống một cuộc đời bình thường như chúng ta. Họ muốn ăn cơm cùng gia đình, muốn yêu thương nhau, muốn sống một ngày yên ổn.

Tôi không muốn coi họ là những người yếu thế. Tôi không muốn trao cho họ sự thương hại. Điều họ cần là được đối xử công bằng, được sống an toàn và được thở như những con người bình đẳng.

Theo Ohmynews