Đường huyết cao trước và sau ăn: Nguyên nhân & Cách kiểm soát hiệu quả

Tại sao protein cũng có thể làm tăng đường huyết trước bữa ăn? Cách kiểm soát đường huyết hiệu quả cho người tiểu đường

Đường huyết cao là gì?

Bệnh tiểu đường xảy ra khi lượng đường trong máu (glucose) quá cao và thậm chí tràn vào nước tiểu. Nguyên nhân chính là insulin - hormone điều chỉnh đường huyết - không hoạt động hiệu quả. Khi insulin không đưa được glucose vào tế bào cơ, gan và các mô khác, glucose sẽ tồn tại nhiều trong máu.

Sau khi ăn cơm, mì, bánh mì… carbohydrate sẽ được chuyển hóa thành glucose và hấp thụ vào máu. Vì vậy, việc lựa chọn thực phẩm đúng cách rất quan trọng để kiểm soát đường huyết.

1. Sau khi mắc tiểu đường, chức năng tuyến tụy khó phục hồi hoàn toàn

Theo Cục Quản lý Dịch vụ Y tế Hàn Quốc và Hiệp hội Tiểu đường Hàn Quốc, insulin được tiết ra từ tế bào beta của tuyến tụy giúp đưa đường huyết từ máu vào cơ, gan và các tế bào khác sau bữa ăn. Khi mắc tiểu đường, quá trình này khó có thể phục hồi hoàn toàn.

Một số người có thể quản lý đường huyết tốt nhờ thay đổi lối sống, giảm cân, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc bệnh tiểu đường khỏi hẳn. Bệnh cần được quản lý suốt đời. Nếu không duy trì lối sống lành mạnh hoặc bệnh kéo dài, đường huyết có thể tăng trở lại bất cứ lúc nào.

2. Nguyên nhân đường huyết cao sau bữa ăn: ăn quá nhiều carbohydrate

Nếu bạn gặp tình trạng tăng đường huyết sau ăn (postprandial spike), hãy kiểm tra xem bạn có ăn quá nhiều carbohydrate như cơm, mì, bánh mì, khoai tây, trái cây hay sản phẩm từ sữa hay không.

• Carbohydrate được hấp thụ trong 2–3 giờ sau khi ăn, làm tăng đường huyết.
• Ăn trái cây đúng lượng: ví dụ nửa quả táo, 1 quả cà chua.
• Nếu ăn quá nhiều, không nên ngồi một chỗ, hãy đi bộ hoặc tập luyện cơ bắp để giúp glucose vào cơ nhanh hơn. Các bài tập như leo cầu thang, squat rất hiệu quả.

3. Nguyên nhân đường huyết cao trước bữa ăn: ăn quá nhiều protein

Không chỉ carbohydrate, protein cũng ảnh hưởng đến đường huyết. Nếu bạn thấy đường huyết trước bữa ăn tăng, hãy xem xét lượng thịt, cá, đậu phụ bạn ăn.

• Protein tiêu hóa chậm hơn carbohydrate, có thể làm tăng đường huyết 5–6 giờ sau khi ăn.
• Do đó, không chỉ cần kiểm soát cơm, mì, bánh mì mà cần hạn chế ăn quá nhiều protein.
• Ngay cả cơm ngũ cốc, bánh mì nguyên cám cũng không nên ăn quá nhiều.

4. Nguyên nhân bất ngờ gây tăng đường huyết

Ngay cả khi ăn uống và tập luyện hợp lý, đường huyết vẫn có thể tăng do:

• Căng thẳng thể chất và tâm lý: làm tăng hormone cortisol, giảm miễn dịch, dễ mắc bệnh. Nên tập thở bụng, thiền để giảm stress.
• Thiếu ngủ: giấc ngủ kém cũng làm tăng đường huyết. Hạn chế dùng smartphone trước khi ngủ 2 giờ để cải thiện giấc ngủ.
• Thuốc: một số loại thuốc như steroid, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc hóa trị, thuốc lao có thể làm tăng đường huyết.

Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người tiểu đường cần kết hợp chế độ ăn hợp lý, luyện tập cơ bắp, quản lý stress và giấc ngủ, đồng thời theo dõi thuốc men. Không chỉ hạn chế carbohydrate, protein cũng cần được cân nhắc đúng mức để tránh tăng đường huyết trước bữa ăn.

Theo Naver